<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="N44n0019">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition), Electronic version, No. 19 無礙解道(第3卷-第4卷)</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">漢譯南傳大藏經（元亨寺版）數位版, No. 19 無礙解道(第3卷-第4卷)</title>
			<author>悟醒譯</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>NanChuan</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">N</idno>.<idno type="vol">44</idno>.<idno type="no">19</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition)</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">漢譯南傳大藏經（元亨寺版）</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">無礙解道(第3卷-第4卷)</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">OCR by CBETA, Text as provided by Ven. Zhiguang, Text as provided by Ven. Xiangyin</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA OCR，智光法師提供，祥因法師提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【南傳】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-11-07">
			<name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="3"/>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0001a" n="0001a"/>
<lb ed="N" n="0001a01"/>
<lb ed="N" n="0001a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">俱存品</cb:mulu><head>無礙解道</head>
<lb ed="N" n="0001a03"/>
<lb ed="N" n="0001a04"/>
<lb ed="N" n="0001a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">俱存品第一　俱存論</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Paṭis.2.92"/>俱存品第一　俱存論<anchor xml:id="nkr_note_orig_0001001" n="0001001"/></head>
<lb ed="N" n="0001a06"/><p xml:id="pN44p0001a0601">一</p><p xml:id="pN44p0001a0602" cb:place="inline">如是我聞，一時具壽慶喜，在憍賞彌國<anchor xml:id="nkr_note_orig_0001002" n="0001002"/>瞿私羅園。爾時，具壽慶喜吿諸比丘
<lb ed="N" n="0001a07"/>曰：「友，諸比丘！」彼諸比丘應答具壽慶喜：「友！」具壽慶喜作如是說：「友！凡比
<lb ed="N" n="0001a08"/>丘或比丘尼而於予之現前記<anchor xml:id="nkr_note_orig_0001003" n="0001003"/>阿羅漢性，必依四道，或依其一。如何爲四？</p>
<lb ed="N" n="0001a09"/><p xml:id="pN44p0001a0901">友！於此處有比丘，先爲寂止而修習正觀。彼依先爲寂止〔後〕修習正觀而道
<lb ed="N" n="0001a10"/>生。彼習此道多作修習。依習此道多作修習而斷諸結、離諸隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0001a11"/><p xml:id="pN44p0001a1101">友！復次有比丘，先爲正觀而修習寂止，依先爲正觀〔後〕修習寂止而道生。
<lb ed="N" n="0001a12"/>彼習此道多作修習，依習此道以多作修習而斷諸結、離諸隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0001a13"/><p xml:id="pN44p0001a1301">友！復次有比丘，修習俱存之止觀，依修習俱存之止觀而道生。彼習此道多作
<lb ed="N" n="0001a14"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.93"/>修習，依習此道多作修習而斷諸結、離諸隨眠。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0002a" n="0002a"/>
<lb ed="N" n="0002a01"/><p xml:id="pN44p0002a0101">友！復次有比丘，意有被諸法掉擧之所捉。友！彼之心內惟定住，於定坐時，
<lb ed="N" n="0002a02"/>彼一趣得定而道生。彼習此道多作修習，依習此道多作修習而斷諸結、離諸隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0002a03"/><p xml:id="pN44p0002a0301">友！凡比丘或比丘尼於予之現前記〔說〕阿羅漢性者，必依如是四道或依其一。」</p>
<lb ed="N" n="0002a04"/><p xml:id="pN44p0002a0401">二</p><p xml:id="pN44p0002a0402" cb:place="inline">先爲寂止而修習正觀者如何？</p>
<lb ed="N" n="0002a05"/><p xml:id="pN44p0002a0501">依出離之力心之一境性而無散亂是爲定。於其處所生諸法依無常隨觀於義是爲
<lb ed="N" n="0002a06"/>正觀，依苦隨觀於義是爲正觀，依無我隨觀於義是爲正觀。如斯初有寂止，後有正
<lb ed="N" n="0002a07"/>觀，故言先爲寂止而修習正觀。</p>
<lb ed="N" n="0002a08"/><p xml:id="pN44p0002a0801">「修習」者，修習有四：於其處依所生諸法不超越之義而修習；依諸根一味之義
<lb ed="N" n="0002a09"/>而修習；依彼促進生精進之義而修習；依習之義而修習。</p>
<lb ed="N" n="0002a10"/><p xml:id="pN44p0002a1001">「道生」者，如何而爲道生？依見義而正見之道生，依現前解義而正思惟之道生，
<lb ed="N" n="0002a11"/>依攝受義而正語之道生，依等起義而正業之道生，依淸淨義而正命之道生，依精勤
<lb ed="N" n="0002a12"/>義而正精進之道生，依近住義而正念之道生，依無散亂義而正定之道生。如是而道
<lb ed="N" n="0002a13"/>生。</p>
<lb ed="N" n="0002a14"/><p xml:id="pN44p0002a1401">「彼習此道而多作修習」。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0003a" n="0003a"/>
<lb ed="N" n="0003a01"/><p xml:id="pN44p0003a0101">「習」者，如何而習？傾心而習，知而習，見而習，觀察而習，心攝持而習；依
<lb ed="N" n="0003a02"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.94"/>信勝解而習，以精勤精進而習，令近住念而習，定心而習，依慧了知而習；證知應
<lb ed="N" n="0003a03"/>證知而習，徧知應徧知而習，斷應斷而習，修習應修習而習，現證應現證而習。如
<lb ed="N" n="0003a04"/>是而爲習。</p>
<lb ed="N" n="0003a05"/><p xml:id="pN44p0003a0501">「修習」者，如何而修習？傾心而修習，知而修習，見而修習，觀察而修習，心
<lb ed="N" n="0003a06"/>攝持而修習；依信勝解而修習，以精勤精進而修習，令近住念而修習，定心而修習，
<lb ed="N" n="0003a07"/>依慧了知而修習；證知應證知而修習，徧知應徧知而修習，斷應斷而修習，修習應
<lb ed="N" n="0003a08"/>修習而修習，現證應現證而修習。如是而爲修習。</p>
<lb ed="N" n="0003a09"/><p xml:id="pN44p0003a0901">「多作」者，如何而爲多作？傾心而多作，知而多作，見而多作，觀察而多作，
<lb ed="N" n="0003a10"/>心攝持而多作；依信勝解而多作，以精勤精進而多作，令近住念而多作，定心而多
<lb ed="N" n="0003a11"/>作，依慧了知而多作；證知應證知而多作，徧知應徧知而多作，修習應修習而多作，
<lb ed="N" n="0003a12"/>現證應現證而多作。如是而爲多作。</p>
<lb ed="N" n="0003a13"/><p xml:id="pN44p0003a1301">「依習此道多作修習而斷諸結、離諸隨眠。」如何斷諸結、離諸隨眠耶？</p>
<lb ed="N" n="0003a14"/><p xml:id="pN44p0003a1401">依預流道者，斷有身見、疑、戒禁取之三結，離見隨眠、疑隨眠之二隨眠。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0004a" n="0004a"/>
<lb ed="N" n="0004a01"/><p xml:id="pN44p0004a0101">依一來道者，斷麤之欲貪結、瞋結之二結，離麤之欲貪隨眠、瞋隨眠之二隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0004a02"/><p xml:id="pN44p0004a0201"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.95"/>依不還道者，斷細之欲貪結、瞋結之二結，離細之欲貪隨眠、瞋隨眠之二隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0004a03"/><p xml:id="pN44p0004a0301">依阿羅漢道者，斷色貪、無色貪、慢、掉擧、無明之五結，離慢隨眠、有貪隨
<lb ed="N" n="0004a04"/>眠、無明隨眠之三隨眠。如是而爲斷諸結、離諸隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0004a05"/><p xml:id="pN44p0004a0501">三</p><p xml:id="pN44p0004a0502" cb:place="inline">依無瞋之力心一境性、無散亂是爲定。依光明想之力心一境性、無散亂是爲定。
<lb ed="N" n="0004a06"/>……乃至……依入息之力觀定棄，依出息之力觀定棄而心一境性、無散亂是爲定。
<lb ed="N" n="0004a07"/>於其處所生之諸法，依無常而隨觀義是爲正觀。依苦而隨觀義是爲正觀，依無我而
<lb ed="N" n="0004a08"/>隨觀義是爲正觀。如是於初有寂止，於後有正觀，故言先爲寂止而修習正觀。</p>
<lb ed="N" n="0004a09"/><p xml:id="pN44p0004a0901">「修習」者，修習有四：於其處依所生之諸法不超越義而修習，依諸根一味之義
<lb ed="N" n="0004a10"/>而修習，依其所生促進精進之義而修習，依習之義而修習。</p>
<lb ed="N" n="0004a11"/><p xml:id="pN44p0004a1101">「道生」者，如何而道生？依見義而正見之道生，依現前解義而正思惟之道生……
<lb ed="N" n="0004a12"/>乃至……依無散亂義而正定之道生。如是而道生。</p>
<lb ed="N" n="0004a13"/><p xml:id="pN44p0004a1301">「彼習此道多作修習」。</p>
<lb ed="N" n="0004a14"/><p xml:id="pN44p0004a1401">「習」者，如何而習？傾心習，知而習……乃至……現證應現證而習，如是而爲
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0005a" n="0005a"/>
<lb ed="N" n="0005a01"/>習。</p>
<lb ed="N" n="0005a02"/><p xml:id="pN44p0005a0201">「修習」者，如何而修習？傾心而修習，知而修習……乃至……現證應現證而修
<lb ed="N" n="0005a03"/>習。如是而爲修習。</p>
<lb ed="N" n="0005a04"/><p xml:id="pN44p0005a0401">「多作」者，如何而多作？傾心而多作，知而多作……乃至……現證應現證而多
<lb ed="N" n="0005a05"/>作。如是而爲多作。</p>
<lb ed="N" n="0005a06"/><p xml:id="pN44p0005a0601">「依習此道多作修習而斷諸結、離諸隨眠」。如何斷諸結、離諸隨眠？</p>
<lb ed="N" n="0005a07"/><p xml:id="pN44p0005a0701"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.96"/>依預流道者，斷有身見、疑、戒禁取之三結，離見隨眠、疑隨眠之二隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0005a08"/><p xml:id="pN44p0005a0801">依一來道者，斷麤之欲貪結、瞋結之二結，離麤之欲貪隨眠、瞋隨眠之二隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0005a09"/><p xml:id="pN44p0005a0901">依不還道者，斷細之欲貪結、瞋結之二結，離細之欲貪隨眠、瞋隨眠之二隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0005a10"/><p xml:id="pN44p0005a1001">依阿羅漢道者，斷色貪、無色貪、慢、悼擧、無明之五結，離慢隨眠、有貪隨
<lb ed="N" n="0005a11"/>眠、無明隨眠之三隨眠。如是爲斷諸結、離諸隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0005a12"/><p xml:id="pN44p0005a1201">如是先爲寂止而修習正觀。</p>
<lb ed="N" n="0005a13"/><p xml:id="pN44p0005a1301">四</p><p xml:id="pN44p0005a1302" cb:place="inline">先爲正觀而修習寂止者如何？</p>
<lb ed="N" n="0005a14"/><p xml:id="pN44p0005a1401">依無常於隨觀義是爲正觀，依苦於隨觀義是爲正觀，依無我於隨觀義是爲正觀。
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0006a" n="0006a"/>
<lb ed="N" n="0006a01"/>於其處所生諸法之最捨所緣性爲心之一境性、無散亂而爲定。如是初有正觀，後有
<lb ed="N" n="0006a02"/>寂止。故言先爲正觀而修習寂止。</p>
<lb ed="N" n="0006a03"/><p xml:id="pN44p0006a0301">「修習」者，修習有四……乃至……依習之義而修習。</p>
<lb ed="N" n="0006a04"/><p xml:id="pN44p0006a0401">「道生」者，如何而道生？……乃至……如是而道生……乃至……如是而斷諸
<lb ed="N" n="0006a05"/>結、離諸隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0006a06"/><p xml:id="pN44p0006a0601">依色之無常於隨觀義是爲正觀，依色之苦於隨觀義是爲正觀，依色之無我於隨
<lb ed="N" n="0006a07"/>觀義是爲正觀。於其處所生諸法之最捨所緣性是心之一境性、無散亂是爲定。如是
<lb ed="N" n="0006a08"/>初有正觀，後有寂止。故言先爲正觀而修習寂止。</p>
<lb ed="N" n="0006a09"/><p xml:id="pN44p0006a0901">「修習」者，修習有四……乃至……如是而斷諸結、離諸隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0006a10"/><p xml:id="pN44p0006a1001"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.97"/>依受、想、行、識、眼……乃至……依老死之無常於隨觀義是爲正觀。依老死
<lb ed="N" n="0006a11"/>之苦……乃至……依無我於隨觀義是爲正觀。於其處所生諸法之最捨所緣性是心之
<lb ed="N" n="0006a12"/>一境性、無散亂是爲定。如此初有正觀，後有寂止。故言先爲正觀而修習寂止。</p>
<lb ed="N" n="0006a13"/><p xml:id="pN44p0006a1301">「修習」者，修習有四……乃至……如是而斷諸結、離諸隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0006a14"/><p xml:id="pN44p0006a1401">如是先正觀而修習寂止。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0007a" n="0007a"/>
<lb ed="N" n="0007a01"/><p xml:id="pN44p0007a0101">五</p><p xml:id="pN44p0007a0102" cb:place="inline">修習俱存之止觀者如何？</p>
<lb ed="N" n="0007a02"/><p xml:id="pN44p0007a0201">依<anchor xml:id="nkr_note_orig_0007004" n="0007004"/>十六行相而修習俱存之止觀。〔謂〕依所緣之義、行境之義、斷之義、永捨
<lb ed="N" n="0007a03"/>之義、出離之義、退轉之義、寂靜之義、妙善之義、解脫之義、無漏之義、度之義、
<lb ed="N" n="0007a04"/>無因相之義、無願之義、空性之義、一味之義、不超越之義、俱存之義。</p>
<lb ed="N" n="0007a05"/><p xml:id="pN44p0007a0501">依所緣之義修習俱存之止觀者如何？若斷掉擧，是心一境性、無散亂、定以滅
<lb ed="N" n="0007a06"/>爲所緣。若斷無明，依隨觀之義正觀以滅爲所緣。如是依所緣之義而俱存之止觀是
<lb ed="N" n="0007a07"/>一味、是俱存，爲相互不超越。故言依所緣之義修習俱存之止觀。「修習」者，修習
<lb ed="N" n="0007a08"/>有四……乃至……如是而斷諸結、離諸隨眠。如是依所緣之義而修習俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0007a09"/><p xml:id="pN44p0007a0901">依行境之義修習俱存之止觀者如何？若斷掉擧，是心一境性、無散亂、定以滅
<lb ed="N" n="0007a10"/>爲行境。若斷無明，依隨觀之義，正觀以滅爲行境。如是依行境之義，止觀是一味、
<lb ed="N" n="0007a11"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.98"/>是俱存，爲相互不超越。故言依行境之義修習俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0007a12"/><p xml:id="pN44p0007a1201">六</p><p xml:id="pN44p0007a1202" cb:place="inline">依斷之義修習俱存之止觀者如何？若斷隨伴掉擧之諸煩惱與諸蘊，若斷隨伴無
<lb ed="N" n="0007a13"/>明之諸煩惱與諸蘊，心一境性、無散亂、定以滅爲行境。若斷無明隨伴之諸煩惱與
<lb ed="N" n="0007a14"/>諸蘊依隨觀之義，正觀以滅爲行境。如是依斷之義，止觀是一味、是俱存，爲相互
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0008a" n="0008a"/>
<lb ed="N" n="0008a01"/>不超越。故言依斷之義修習俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0008a02"/><p xml:id="pN44p0008a0201">依永捨之義修習俱存之止觀者如何？若永捨伴隨掉擧之諸煩惱與諸蘊，心一境
<lb ed="N" n="0008a03"/>性、無散亂、定以滅爲行境。若永捨伴隨無明之諸煩惱與諸蘊，依隨觀之義，正觀
<lb ed="N" n="0008a04"/>以滅爲行境。如是依永捨之義，止觀是一味、是俱存，爲相互不超越。故言依永捨
<lb ed="N" n="0008a05"/>之義修習俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0008a06"/><p xml:id="pN44p0008a0601">依出離之義修習俱存之止觀者如何？若出離伴隨掉擧之諸煩惱與諸蘊，心一境
<lb ed="N" n="0008a07"/>性、無散亂、定以滅爲行境。若出離伴隨無明之諸煩惱與諸蘊，依隨觀之義，正觀
<lb ed="N" n="0008a08"/>以滅爲行境。如是依出離之義，止觀是一味，是俱存，爲相互不超越。故言依出離
<lb ed="N" n="0008a09"/>之義修習俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0008a10"/><p xml:id="pN44p0008a1001">依退轉之義修習俱存之止觀者如何？若退轉伴隨掉擧之諸煩惱與諸蘊，心一境
<lb ed="N" n="0008a11"/>性、無散亂、定以滅爲行境。若退轉伴隨無明之諸煩惱與諸蘊，依隨觀之義，正觀
<lb ed="N" n="0008a12"/>以滅爲行境。如是依退轉之義，止觀是一味、是俱存，爲相互不超越。故言依退轉
<lb ed="N" n="0008a13"/>之義修習俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0008a14"/><p xml:id="pN44p0008a1401">七</p><p xml:id="pN44p0008a1402" cb:place="inline">依寂靜之義修習俱存之止觀者如何？若斷掉擧，心一境性、無散亂、定乃寂靜
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0009a" n="0009a"/>
<lb ed="N" n="0009a01"/>以滅爲行境。若斷無明，依隨觀之義，正觀乃寂靜以滅爲行境。如是依寂靜之義止
<lb ed="N" n="0009a02"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.99"/>觀是一味、是俱存，爲相互不超越。故言依寂靜之義修習俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0009a03"/><p xml:id="pN44p0009a0301">依妙善之義修習俱存之止觀者如何？若斷掉擧，心一境性、無散亂、定乃妙善
<lb ed="N" n="0009a04"/>以滅爲行境。若斷無明，依隨觀之義，正觀乃妙善以滅爲行境。如是依妙善之義，
<lb ed="N" n="0009a05"/>止觀是一味、是俱存，爲相互不超越。故言依妙善之義修習俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0009a06"/><p xml:id="pN44p0009a0601">依解脫之義修習俱存之止觀者如何？若斷掉擧，心一境性、無散亂、定乃解脫
<lb ed="N" n="0009a07"/>以滅爲行境。若斷無明，依隨觀之義，正觀乃解脫以滅爲行境。如是心解脫乃離貪，
<lb ed="N" n="0009a08"/>慧解脫乃離無明。如是依解脫之義，止觀是一味、是俱存，爲相互不超越。故言依
<lb ed="N" n="0009a09"/>解脫之義修習俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0009a10"/><p xml:id="pN44p0009a1001">八</p><p xml:id="pN44p0009a1002" cb:place="inline">依無漏之義修習俱存之止觀者如何？若斷掉擧，心一境性、無散亂、定乃欲漏
<lb ed="N" n="0009a11"/>之無漏，以滅爲行境。若斷無明，依隨觀之義，正觀乃無明漏之無漏，以滅爲行境。
<lb ed="N" n="0009a12"/>如是依無漏之義，止觀是一味、是爲俱存，爲相互不超越。故言依無漏之義修習俱
<lb ed="N" n="0009a13"/>存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0009a14"/><p xml:id="pN44p0009a1401">依度之義修習俱存之止觀者如何？若度伴隨掉擧之諸煩惱與諸蘊，心一境性、
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0010a" n="0010a"/>
<lb ed="N" n="0010a01"/>無散亂、定以滅爲行境。若度隨伴無明之諸煩惱與諸蘊，依隨觀之義，正觀乃以滅
<lb ed="N" n="0010a02"/>爲行境。如是依度之義，止觀是一味、是俱存，爲相互不超越。故言依度之義修習
<lb ed="N" n="0010a03"/>俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0010a04"/><p xml:id="pN44p0010a0401"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.100"/>依無因相之義修習俱存之止觀者如何？若斷掉擧，心一境性、無散亂、定乃無
<lb ed="N" n="0010a05"/>一切因相之因相，以滅爲行境。若斷無明，依隨觀之義，正觀乃無一切因相之因相，
<lb ed="N" n="0010a06"/>以滅爲行境。如是依無因相之義，止觀是一味、是俱存，爲相互不超越。故言依無
<lb ed="N" n="0010a07"/>因相之義修習俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0010a08"/><p xml:id="pN44p0010a0801">依無願之義修習俱存之止觀者如何？若斷掉擧，心一境性、無散亂、定乃無一
<lb ed="N" n="0010a09"/>切願之願，以滅爲行境。若斷無明，依隨觀之義，正觀乃無一切願之願，以滅爲行
<lb ed="N" n="0010a10"/>境。如是依無願之義，止觀是一味，是俱存，爲相互不超越。故言依無願之義修習
<lb ed="N" n="0010a11"/>俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0010a12"/><p xml:id="pN44p0010a1201">依空性之義修習俱存之止觀者如何？若斷掉擧，心一境性、無散亂、定乃空一
<lb ed="N" n="0010a13"/>切現貪，以滅爲行境。若斷無明，依隨觀之義，正觀乃空一切現貪，以滅爲行境。
<lb ed="N" n="0010a14"/>如是依空性之義，止觀是一味、是俱存，成爲相互不超越。故言依空性之義修習俱
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0011a" n="0011a"/>
<lb ed="N" n="0011a01"/>存之止觀。「修習」者，修習有四：依於其處所生之諸法不超越義而修習；依諸根一
<lb ed="N" n="0011a02"/>味之義而修習；依彼生促進精進之義而修習；依習之義而修習……乃至……「道生」
<lb ed="N" n="0011a03"/>者，如何而爲道生？……乃至……如是而道生……乃至如是而斷諸結、離諸隨眠。
<lb ed="N" n="0011a04"/>如是而依空性之義修習俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0011a05"/><p xml:id="pN44p0011a0501">如是依<anchor xml:id="nkr_note_orig_0011005" n="0011005"/>十六行相修習俱存之止觀。如是以修習俱存之止觀。</p>
<lb ed="N" n="0011a06"/><p xml:id="pN44p0011a0601">九</p><p xml:id="pN44p0011a0602" cb:place="inline">意有被諸法掉擧所捉者如何？</p>
<lb ed="N" n="0011a07"/><p xml:id="pN44p0011a0701"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.101"/>若由無常之作意而光輝生。「光耀是法」傾心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0011006" n="0011006"/>於光耀，彼之散亂是爲掉擧。意
<lb ed="N" n="0011a08"/>有被其掉擧所捉者，乃不如實了知無常之近住、不如實了知苦之近住、不如實了知
<lb ed="N" n="0011a09"/>無我之近住，故言意有被諸法掉擧所捉。其心於內只爲定住、定坐時，彼乃一趣得
<lb ed="N" n="0011a10"/>定、道生。如何而道生？……乃至……如是而道生……乃至……如是而斷諸結、離
<lb ed="N" n="0011a11"/>諸隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0011a12"/><p xml:id="pN44p0011a1201">若依無常而作意者智生、喜生、輕安生、樂生、勝解生、精勤生、近住生、捨
<lb ed="N" n="0011a13"/>生、欣求生，「欣求是法」傾心於欣求，彼之散亂是爲掉擧。有意被其掉擧所捉者，
<lb ed="N" n="0011a14"/>不如實了知無常之近住，不如實了知苦之近住，不如實了知無我之近住，故言意有
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0012a" n="0012a"/>
<lb ed="N" n="0012a01"/>被諸法掉擧所捉。其心於內只爲定住、定坐時，彼乃一趣得定、道生。如何而道生？
<lb ed="N" n="0012a02"/>……乃至……如是而道生……乃至……如是而斷諸結、離諸隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0012a03"/><p xml:id="pN44p0012a0301">若依苦而作意者……乃至……依無我而作意者，光耀生、智生、喜生、輕安生、
<lb ed="N" n="0012a04"/>樂生、勝解生、精勤生、近住生、捨生、欣求生。「欣求是法」傾心於欣求，彼之散
<lb ed="N" n="0012a05"/>亂是爲掉擧。意有被彼掉擧所捉者，不如實了知無我之近住、無常之近住、苦之近
<lb ed="N" n="0012a06"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.102"/>住，故言意有被諸法掉擧所捉……乃至……如是而斷諸結、離諸隨眠。</p>
<lb ed="N" n="0012a07"/><p xml:id="pN44p0012a0701">一〇</p><p xml:id="pN44p0012a0703" cb:place="inline">若依色無常而作意……乃至……若依色苦而作意……乃至……若依色無我而
<lb ed="N" n="0012a08"/>作意……乃至……受……乃至……想、行、識、眼……乃至……若依無常作意老死
<lb ed="N" n="0012a09"/>……若依苦作意老死……若依無我作意老死者，卽光耀生、智生……乃至……欣求
<lb ed="N" n="0012a10"/>生。「欣求法」傾心而欣求，彼之散亂爲掉擧，意有彼彼掉擧所捉者，不如實了知老
<lb ed="N" n="0012a11"/>死之無我近住，老死之無常近住、老死之苦近住。故言意有被諸法掉擧所捉……乃
<lb ed="N" n="0012a12"/>至……如是而斷諸結、離隨眠。如是而意有被諸法掉擧所捉。</p>
<lb ed="N" n="0012a13"/><lg type="regular" xml:id="lgN44p0012a1301"><l>光耀智喜於搖轉</l>
<lb ed="N" n="0012a14"/><l>於輕安樂心通達</l>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0013a" n="0013a"/>
<lb ed="N" n="0013a01"/><l>勝解精勤與近住</l>
<lb ed="N" n="0013a02"/><l>捨與欣求傾心捨</l>
<lb ed="N" n="0013a03"/><l>了知徧熟此十處</l>
<lb ed="N" n="0013a04"/><l>善爲掉擧不迷妄</l>
<lb ed="N" n="0013a05"/><l>散亂染汚滅心修</l>
<lb ed="N" n="0013a06"/><l><ref cRef="PTS.Paṭis.2.103"/>散亂染汚習損減</l>
<lb ed="N" n="0013a07"/><l>淸淨染汚不修減</l>
<lb ed="N" n="0013a08"/><l>修習不滅無散亂</l>
<lb ed="N" n="0013a09"/><l>依此四處心收合</l>
<lb ed="N" n="0013a10"/><l>了知所捉以十處</l></lg></cb:div>
<lb ed="N" n="0013a11"/>
<lb ed="N" n="0013a12"/>
<lb ed="N" n="0013a13"/>
<lb ed="N" n="0013a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0014a" n="0014a"/>
<lb ed="N" n="0014a01"/>
<lb ed="N" n="0014a02"/>
<lb ed="N" n="0014a03"/>
<lb ed="N" n="0014a04"/>
<lb ed="N" n="0014a05"/>
<lb ed="N" n="0014a06"/>
<lb ed="N" n="0014a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">俱存品第二　〔四〕諦論</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Paṭis.2.104"/>俱存品第二　〔四〕諦論</head>
<lb ed="N" n="0014a08"/>
<lb ed="N" n="0014a09"/>
<lb ed="N" n="0014a10"/><p cb:type="head3" xml:id="pN44p0014a1001">圓滿論因緣</p>
<lb ed="N" n="0014a11"/><p xml:id="pN44p0014a1101">一</p><p xml:id="pN44p0014a1102" cb:place="inline">諸比丘！如是四是如、不虛、不異。何爲四？</p>
<lb ed="N" n="0014a12"/><p xml:id="pN44p0014a1201">諸比丘！「此是苦」者，是如、不虛、不異。「此是苦集」者，是如、不虛、不異。
<lb ed="N" n="0014a13"/>「此是苦滅」者，是如、不虛、不異。「此是順苦滅道」者，是如、不虛、不異。諸比
<lb ed="N" n="0014a14"/>丘！如是四是如、不虛、不異也。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0015a" n="0015a"/>
<lb ed="N" n="0015a01"/><p xml:id="pN44p0015a0101">二</p><p xml:id="pN44p0015a0102" cb:place="inline">如何苦是依如之義而爲諦？苦者有四之苦義而爲如、不虛、不異。〔卽〕於苦是
<lb ed="N" n="0015a02"/>有害之義、有爲之義、煩熱之義、變壞之義。於苦是有如是四之苦義而爲如、不虛、
<lb ed="N" n="0015a03"/>不異。如是苦者，依如之義而爲諦。</p>
<lb ed="N" n="0015a04"/><p xml:id="pN44p0015a0401">如何集是依如之義而爲諦？於集有四之集義而爲如、不虛、不異。〔卽〕於集有
<lb ed="N" n="0015a05"/>存續之義、因緣之義、合之義、障礙之義。於集有如是四之集義而爲如、不虛、不
<lb ed="N" n="0015a06"/>異。如是於集依如之義而爲諦。</p>
<lb ed="N" n="0015a07"/><p xml:id="pN44p0015a0701"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.105"/>如何滅是依如之義而爲諦？於滅有四之滅義而爲如、不虛、不異。〔卽〕於滅有
<lb ed="N" n="0015a08"/>出離之義、離之義、無爲之義、不死之義。於滅有如是四之滅義而爲如、不虛、不
<lb ed="N" n="0015a09"/>異。如是滅依如之義而爲諦。</p>
<lb ed="N" n="0015a10"/><p xml:id="pN44p0015a1001">如何道是依如之義而爲諦？於道有四之道義而爲如、不虛、不異。〔卽〕於道有
<lb ed="N" n="0015a11"/>出離之義、因之義、見之義、增上之義。於道有如是四之道義而爲如、不虛、不異。
<lb ed="N" n="0015a12"/>如是道依如之義而爲諦。</p>
<lb ed="N" n="0015a13"/><p xml:id="pN44p0015a1301">三</p><p xml:id="pN44p0015a1302" cb:place="inline">以幾何之行相四諦爲同一通達？以四行相四諦是同一通達：〔卽〕是如之義、
<lb ed="N" n="0015a14"/>無我之義、諦之義、通達之義。如是以四行相四諦是同一所攝。同一所攝者是一性，
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0016a" n="0016a"/>
<lb ed="N" n="0016a01"/>以通達一智、一性，故四諦爲同一通達。</p>
<lb ed="N" n="0016a02"/><p xml:id="pN44p0016a0201">如何依如之義四諦爲同一通達？以四行相依如之義四諦爲同一通達：苦之苦義
<lb ed="N" n="0016a03"/>是如之義，集之集義是如之義，滅之滅義是如之義，道之道義是如之義。如是以四
<lb ed="N" n="0016a04"/>行相依如之義四諦爲同一所攝。同一所攝者是一性，而通達一智、一性，故四諦爲
<lb ed="N" n="0016a05"/>同一通達。</p>
<lb ed="N" n="0016a06"/><p xml:id="pN44p0016a0601">如何依無我之義四諦爲同一通達？以四行相依無我之義四諦爲同一通達：苦之
<lb ed="N" n="0016a07"/>苦義是無我之義，集之集義是無我之義，滅之滅義是無我之義，道之道義是無我之
<lb ed="N" n="0016a08"/>義。如是以四行相依無我之義四諦爲同一所攝。同一所攝者是一性，通達一智、一
<lb ed="N" n="0016a09"/>性，故四諦爲同一通達。</p>
<lb ed="N" n="0016a10"/><p xml:id="pN44p0016a1001">如何依諦之義四諦爲同一通達？以四行相依諦之義四諦爲同一通達：苦之苦義
<lb ed="N" n="0016a11"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.106"/>是諦之義，集之集義是諦之義，滅之滅義是諦之義，道之道義是諦之義。如是以四
<lb ed="N" n="0016a12"/>行相依諦之義四諦爲同一所攝。同一所攝者是一性，通達一智、一性，故四諦爲同
<lb ed="N" n="0016a13"/>一通達。</p>
<lb ed="N" n="0016a14"/><p xml:id="pN44p0016a1401">如何依通達之義四諦爲同一通達？以四行相依通達之義四諦爲同一通達：苦之
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0017a" n="0017a"/>
<lb ed="N" n="0017a01"/>苦義是通達之義，集之集義是通達之義，滅之滅義是通達之義，道之道義是通達之
<lb ed="N" n="0017a02"/>義。如是以四行相依通達之義四諦爲同一所攝。同一所攝者是一性，以通達一智、
<lb ed="N" n="0017a03"/>一性，故四諦爲同一通達。</p>
<lb ed="N" n="0017a04"/><p xml:id="pN44p0017a0401">四</p><p xml:id="pN44p0017a0402" cb:place="inline">如何而四諦爲同一通達？無常者是苦，無常、苦者是無我，無常、苦、無我者
<lb ed="N" n="0017a05"/>是如。無常、苦、無我、如者是諦，無常、苦、無我、如、諦爲同一所攝。同一所
<lb ed="N" n="0017a06"/>攝者是一性，而以通達一智、一性，故四諦爲同一通達。</p>
<lb ed="N" n="0017a07"/><p xml:id="pN44p0017a0701">以幾何之行相四諦爲同一通達？以九行相四諦爲同一通達：爲如之義、無我之
<lb ed="N" n="0017a08"/>義、諦之義、通達之義、通智之義、徧智之義、斷之義、修習之義、現證之義。如
<lb ed="N" n="0017a09"/>是以九行相四諦爲同一所攝。同一所攝者是一性，以通達一智、一性，故四諦爲同
<lb ed="N" n="0017a10"/>一通達。</p>
<lb ed="N" n="0017a11"/><p xml:id="pN44p0017a1101">五</p><p xml:id="pN44p0017a1102" cb:place="inline">如何依如之義四諦爲同一通達？以九行相依如之義四諦爲同一通達：苦之苦義
<lb ed="N" n="0017a12"/>是如之義、集之集義是如之義、滅之滅義是如之義、道之道義是如之義、通智之通
<lb ed="N" n="0017a13"/>智義是如之義、徧智之遍智義是如之義、斷之斷義是如之義、修習之修習義是如之
<lb ed="N" n="0017a14"/>義、現證之現證義是如之義。如是以九行相依如之義四諦爲同一所攝。同一所攝是
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0018a" n="0018a"/>
<lb ed="N" n="0018a01"/>一性，以一智通達、一性，故四諦爲同一通達。</p>
<lb ed="N" n="0018a02"/><p xml:id="pN44p0018a0201"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.107"/>如何而爲依無我之義……乃至……依諦之義……依通達之義四諦爲同一通達？以九
<lb ed="N" n="0018a03"/>行相依通達之義四諦爲同一通達：苦之苦義是通達之義，集之集義是通達之義，滅
<lb ed="N" n="0018a04"/>之滅義是通達之義，道之道義是通達之義，通智之通智義是通達之義，徧智之徧智
<lb ed="N" n="0018a05"/>義是通達之義，斷之斷義是通達之義，修習之修習義是通達之義，現證之現證義是
<lb ed="N" n="0018a06"/>通達之義。如是以九行相依通達之義四諦爲同一所攝。同一所攝是一性，以通達一
<lb ed="N" n="0018a07"/>智、一性，故四諦爲同一通達。</p>
<lb ed="N" n="0018a08"/><p xml:id="pN44p0018a0801">六</p><p xml:id="pN44p0018a0802" cb:place="inline">以幾何之行相四諦爲同一通達？以十二行相四諦爲同一通達：〔卽〕如之義、
<lb ed="N" n="0018a09"/>無我之義、諦之義、通達之義、通知之義、徧知之義、法之義、如之義、所知之義、
<lb ed="N" n="0018a10"/>現證之義、觸接之義、現歡之義。如是以十二行相四諦爲同一所攝。同一所攝者是
<lb ed="N" n="0018a11"/>一性，以通達一智、一性，故四諦爲同一通達。</p>
<lb ed="N" n="0018a12"/><p xml:id="pN44p0018a1201">如何依如之義四諦爲同一通達？以十六行相依如之義四諦爲同一通達：苦之害
<lb ed="N" n="0018a13"/>義、有爲之義、煩熱之義、變壞之義是如之義、集之存續義、因緣之義、合之義、
<lb ed="N" n="0018a14"/>障礙之義是是如之義、滅之出離義、離之義、無爲之義、不死之義是如之義、道之
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0019a" n="0019a"/>
<lb ed="N" n="0019a01"/>出離義、因之義、見之義、增上之義是如之義。如是以十六行相依如之義四諦爲同
<lb ed="N" n="0019a02"/>一所攝。同一所攝者是一性，以通達一智、一性，故四諦爲同一通達。</p>
<lb ed="N" n="0019a03"/><p xml:id="pN44p0019a0301"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.108"/>如何而依無我之義……乃至……依諦之義、通達之義、通知之義、徧知之義、
<lb ed="N" n="0019a04"/>法之義、如之義、所知之義、現證之義、觸接之義、現觀之義四諦爲同一通達？以
<lb ed="N" n="0019a05"/>十六行相依現觀之義四諦爲同一通達：苦之害義、有爲之義、煩熱之義、變壞之義
<lb ed="N" n="0019a06"/>是現觀之義、集之存續義、因緣之義、合之義、障礙之義是現觀之義、滅之出離義、
<lb ed="N" n="0019a07"/>離之義、無爲之義、不死之義是現觀之義、道之出離義、因之義、見之義、增上之
<lb ed="N" n="0019a08"/>義是現觀之義。如是以十六行相依現觀之義四諦爲同一所攝。同一所攝者是一性，
<lb ed="N" n="0019a09"/>以通達一智、一性，故四諦爲同一通達。</p>
<lb ed="N" n="0019a10"/><p xml:id="pN44p0019a1001">七</p><p xml:id="pN44p0019a1002" cb:place="inline">於諦有幾何之相？於諦有二相：有爲相、無爲相。於諦有如是之二相。</p>
<lb ed="N" n="0019a11"/><p xml:id="pN44p0019a1101">於諦有幾何之相？於諦有六相：於有爲之諦知生、知衰壞、知住之異；於無爲
<lb ed="N" n="0019a12"/>之諦不知生、不知衰壞、不知住之異。於諦有如是之六相。</p>
<lb ed="N" n="0019a13"/><p xml:id="pN44p0019a1301">於諦有幾何之相？於諦有十二相：於苦諦知生、知衰壞、知住之異，於集諦知
<lb ed="N" n="0019a14"/>生、知衰壞知住之異，於道諦知生、知衰壞、知住之異，於滅諦不知生、不知衰壞、
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0020a" n="0020a"/>
<lb ed="N" n="0020a01"/>不知住之異。於諦有如是之十二相。</p>
<lb ed="N" n="0020a02"/><p xml:id="pN44p0020a0201">八</p><p xml:id="pN44p0020a0202" cb:place="inline">四諦之中幾何是善、幾何是不善、幾何是無記？集諦是不善，道諦是善，滅諦
<lb ed="N" n="0020a03"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.109"/>是無記，苦諦是或善或不善，或無記。三諦爲一諦所攝，一諦爲三諦所攝，於依事
<lb ed="N" n="0020a04"/>之力次弟之故。</p>
<lb ed="N" n="0020a05"/><p xml:id="pN44p0020a0501">「或」者，如何而爲然？若苦諦不善、集諦爲不善者，依不善之義二諦被攝爲一
<lb ed="N" n="0020a06"/>諦，一諦被攝爲二諦。若苦諦善、道諦是善者，依善之義二諦被攝爲一諦，一諦被
<lb ed="N" n="0020a07"/>攝爲二諦。若苦諦是無記、滅諦是無記者，依無記之義二諦被攝爲一諦、一諦被攝
<lb ed="N" n="0020a08"/>爲二諦。如此「或」者〔可如此言〕。三諦被攝爲一諦，一諦被攝爲三諦，於依事之力
<lb ed="N" n="0020a09"/>次第之故。</p>
<lb ed="N" n="0020a10"/><p xml:id="pN44p0020a1001">九</p><p xml:id="pN44p0020a1002" cb:place="inline">諸比丘！昔我未現等正覺於菩薩時，生如是念：「色之味者何？過患者何？出離
<lb ed="N" n="0020a11"/>者何？受之味者何？過患者何？出離者何？想之味者何？過患者何？出離者何？行
<lb ed="N" n="0020a12"/>之味者何？過患者何？出離者何？識之味者何？過患者何？出離者何耶？」諸比
<lb ed="N" n="0020a13"/>丘！此時，我生如是念：「以色爲緣而生喜、樂者，此乃色之味，色是無常、苦、變
<lb ed="N" n="0020a14"/>壞法，此乃色之過患，於色調伏欲、貪，斷欲、貪者，此乃色之出離。以受爲緣……
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0021a" n="0021a"/>
<lb ed="N" n="0021a01"/>乃至……以想爲緣〔……〕以行爲緣〔……〕以識爲緣而生喜、樂者此乃識之味，
<lb ed="N" n="0021a02"/>識是無常、苦、變壞法者，此乃識之過患，於識調伏欲、貪，斷欲、貪者此乃識之
<lb ed="N" n="0021a03"/>出離。」</p>
<lb ed="N" n="0021a04"/><p xml:id="pN44p0021a0401"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.110"/>一〇</p><p xml:id="pN44p0021a0403" cb:place="inline">諸比丘！如是以此未如實知通五取蘊之味爲味，過患爲過患，出離爲出離之
<lb ed="N" n="0021a05"/>間，諸比丘！我於天魔、梵世、沙門、婆羅門、天、人之諸生，未確認現證無上正
<lb ed="N" n="0021a06"/>等覺。諸比丘！如是以此如實知通五取蘊之味爲味，過患爲過患，出離爲出離時，
<lb ed="N" n="0021a07"/>諸比丘！我於天魔、梵世、沙門、婆羅門、天、人之諸生確認已現證無上正等覺。
<lb ed="N" n="0021a08"/>又復智、見生，〔謂〕「於我心解脫不動，此爲最後之生而無後有。」</p>
<lb ed="N" n="0021a09"/><p xml:id="pN44p0021a0901">一一</p><p xml:id="pN44p0021a0903" cb:place="inline">言「色爲緣而生喜、樂者，此是色之味」，斷之通達是集諦。言「色之無常、苦、
<lb ed="N" n="0021a10"/>變壞法者，此是色之過患」，徧智之通達是苦諦。言「於色調伏欲、貪，斷欲、貪者，
<lb ed="N" n="0021a11"/>此是色之出離」，現證之通達是滅諦。於此之三處，見、思、語、業、命、精進、念、
<lb ed="N" n="0021a12"/>定修習之通達道諦。言「以受爲緣……乃至……以想爲緣〔……〕以行爲緣〔……〕
<lb ed="N" n="0021a13"/>以識爲緣而生喜、樂，此是識之味」，斷之通達集諦。言「識之無常、苦、變壞之法，
<lb ed="N" n="0021a14"/>此是識之過患」，徧智之通達苦諦。言「於識調伏欲、貪，斷欲、貪，此是識之出離」，
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0022a" n="0022a"/>
<lb ed="N" n="0022a01"/>現證之通達滅諦。於此之三處，見、思、語、業、命、精進、念、定修習之通達道
<lb ed="N" n="0022a02"/>諦。</p>
<lb ed="N" n="0022a03"/><p xml:id="pN44p0022a0301">一二</p><p xml:id="pN44p0022a0303" cb:place="inline">「諦」者，是依幾何之行相爲諦？依三行相爲諦：尋求之義、攝持之義、通達
<lb ed="N" n="0022a04"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.111"/>之義。</p>
<lb ed="N" n="0022a05"/><p xml:id="pN44p0022a0501">如何是依尋求之義爲諦？「老死以何爲因緣、以何爲集、依何而生、依何而出
<lb ed="N" n="0022a06"/>生？」如是依尋求之義而爲諦。「老死以生爲因緣、以集爲生、依生而生、依生而出
<lb ed="N" n="0022a07"/>生」，如是依攝持義爲諦。了知老死，了知老死之集，了知老死之滅，了知順老死滅
<lb ed="N" n="0022a08"/>之道，如是依通達義爲諦。</p>
<lb ed="N" n="0022a09"/><p xml:id="pN44p0022a0901">「生以何爲因緣、以何爲集、依何而生、依何而出生？」如是依尋求之義爲諦。
<lb ed="N" n="0022a10"/>「生是以有爲因緣、以有爲集、依有而生、依有而出生」，如是依攝持之義爲諦。了
<lb ed="N" n="0022a11"/>知生，了知生之集，了知生之滅，了知順生滅之道，如是依通達之義爲諦。</p>
<lb ed="N" n="0022a12"/><p xml:id="pN44p0022a1201">「有是以何爲因緣、以何爲集、依何而生、依何而出生？」如是依尋求之義爲諦。
<lb ed="N" n="0022a13"/>「有是以取爲因緣、以取爲集、依取而生、依取而出生」，如是依攝持之義爲諦。了
<lb ed="N" n="0022a14"/>知有，了知有之集，了知有之滅，了知順有滅之道，如是依通達之義爲諦。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0023a" n="0023a"/>
<lb ed="N" n="0023a01"/><p xml:id="pN44p0023a0101">「取是以何爲因緣、以何爲集、依何而生、依何而出生？」如是依尋求之義爲諦。
<lb ed="N" n="0023a02"/>「取以渴愛爲因緣、以渴愛爲集、依渴愛而生、依渴愛而出生」，如是依攝持之義爲
<lb ed="N" n="0023a03"/>諦。了知取，了知取之集，了知取之滅，了知順取滅之道，如是依通達之義爲諦。</p>
<lb ed="N" n="0023a04"/><p xml:id="pN44p0023a0401">「渴愛是以何爲因緣、以何爲集、依何而生、依何而出生？」如是依尋求之義爲
<lb ed="N" n="0023a05"/>諦。「渴愛以受爲因緣、以受爲集、依受而生、依受而出生」，如是依攝持之義爲諦。
<lb ed="N" n="0023a06"/>了知渴愛，了知渴愛之集，了知渴愛之滅，了知順渴愛滅之道，如是依通達之義爲
<lb ed="N" n="0023a07"/>諦。</p>
<lb ed="N" n="0023a08"/><p xml:id="pN44p0023a0801"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.112"/>「受是以何爲因緣、以何爲集、依何而生、依何而出生？」如是依尋求之義爲諦。
<lb ed="N" n="0023a09"/>「受以觸爲因緣、以觸爲集、依觸而生、依觸而出生」，如是依攝持之義爲諦。了知
<lb ed="N" n="0023a10"/>受，了知受之集，了知受之滅，了知順受滅之道，如是依通達之義爲諦。</p>
<lb ed="N" n="0023a11"/><p xml:id="pN44p0023a1101">「觸是以何爲因緣、以何爲集、依何而生、依何而出生？」如是依尋求之義爲諦。
<lb ed="N" n="0023a12"/>「觸以六處爲因緣、以六處爲集、依六處而生、依六處而出生」，如是依攝持之義爲
<lb ed="N" n="0023a13"/>諦。了知觸，了知觸之集，了知觸之滅，了知順觸滅之道，如是依通達之義爲諦。</p>
<lb ed="N" n="0023a14"/><p xml:id="pN44p0023a1401">「六處是以何爲因緣、以何爲集、依何而生、依何而出生？」如是依尋求之義爲
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0024a" n="0024a"/>
<lb ed="N" n="0024a01"/>諦。「六處以名色爲因緣、以名色爲集、依名色而生、依名色而出生」，如是依攝持
<lb ed="N" n="0024a02"/>之義爲諦。了知六處，了知六處之集，了知六處之滅，了知順六處滅之道，如是依
<lb ed="N" n="0024a03"/>通達之義爲諦。</p>
<lb ed="N" n="0024a04"/><p xml:id="pN44p0024a0401">「名色是以何爲因緣、以何爲集、依何而生、依何而出生？」如是依尋求之義爲
<lb ed="N" n="0024a05"/>諦。「名色以識爲因緣、以識爲集、依識而生、依識而出生」如是依攝持之義爲諦。
<lb ed="N" n="0024a06"/>了知名色，了知名色之集，了知名色之滅，了知順名色滅之道，如是依通達之義爲
<lb ed="N" n="0024a07"/>諦。</p>
<lb ed="N" n="0024a08"/><p xml:id="pN44p0024a0801">「識是以何爲因緣、以何爲集、依何而生、依何而出生？」如是依尋求之義爲諦。
<lb ed="N" n="0024a09"/>「識以行爲因緣、以行爲集、依行而生、依行而出生」，如是依攝持之義爲諦。了知
<lb ed="N" n="0024a10"/>識，了知識之集，了知識之滅，了知順識滅之道，如是依通達之義爲諦。</p>
<lb ed="N" n="0024a11"/><p xml:id="pN44p0024a1101"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.113"/>「行是以何爲因緣、以何爲集、依何而生、依何而出生？」如是依尋求之義爲諦。
<lb ed="N" n="0024a12"/>「行以無明爲因緣、以無明爲集、依無明而生、依無明而出生」，如是依攝持之義爲
<lb ed="N" n="0024a13"/>諦。了知行，了知行之集，了知行之滅，了知順行滅之道，如是依通達之義爲諦。</p>
<lb ed="N" n="0024a14"/><p xml:id="pN44p0024a1401">一三</p><p xml:id="pN44p0024a1403" cb:place="inline">老死是苦諦，生是集諦，二之出離是滅諦，滅之了知是道諦。生是苦諦，有
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0025a" n="0025a"/>
<lb ed="N" n="0025a01"/>是集諦，二之出離是滅諦，滅之了知是道諦。有是苦諦，取是集諦，二之出離是滅
<lb ed="N" n="0025a02"/>諦，滅之了知是道諦。取是苦諦，渴愛是集諦，二之出離是滅諦，滅之了知是道諦。
<lb ed="N" n="0025a03"/>渴愛是苦諦，受是集諦，二之出離是滅諦，滅之了知是道諦。受是苦諦，觸是集諦，
<lb ed="N" n="0025a04"/>二之出離是滅諦，滅之了知是道諦。觸是苦諦，六處是集諦，二之出離是滅諦，滅
<lb ed="N" n="0025a05"/>之了知是道諦。六處是苦諦，名色是集諦，二之出離是滅諦，滅之了知是道諦。名
<lb ed="N" n="0025a06"/>色是苦諦，識是集諦，二之出離是滅諦，滅之了知是道諦。識是苦諦，行是集諦，
<lb ed="N" n="0025a07"/>二之出離是滅諦，滅之了知是道諦。行是苦諦，無明是集諦，二之出離是滅諦，滅
<lb ed="N" n="0025a08"/>之了知是道諦。</p>
<lb ed="N" n="0025a09"/><p xml:id="pN44p0025a0901"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.114"/>老死是苦諦，生或苦諦或集諦，二之出離是滅諦，滅之了知是道諦。生是苦諦，
<lb ed="N" n="0025a10"/>有或苦諦或集諦，二之出離是滅諦，滅之了知是道諦……乃至……行是苦諦，無明
<lb ed="N" n="0025a11"/>或苦諦或集諦，二之出離是滅諦，滅之了知是道諦。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0025a12"/>
<lb ed="N" n="0025a13"/>
<lb ed="N" n="0025a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0026a" n="0026a"/>
<lb ed="N" n="0026a01"/>
<lb ed="N" n="0026a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">俱存品第三　〔七〕覺支論</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Paṭis.2.115"/>俱存品第三　〔七〕覺支論</head>
<lb ed="N" n="0026a03"/>
<lb ed="N" n="0026a04"/><p cb:type="head3" xml:id="pN44p0026a0401"><name role="" type="person">舍衛國</name>因緣</p>
<lb ed="N" n="0026a05"/><p xml:id="pN44p0026a0501">一</p><p xml:id="pN44p0026a0502" cb:place="inline">諸比丘！如是有七覺支。如何爲七？是念覺支、擇法覺支、精進覺支、喜覺支、
<lb ed="N" n="0026a06"/>輕安覺支、定覺支、捨覺支。諸比丘！如是是七覺支。</p>
<lb ed="N" n="0026a07"/><p xml:id="pN44p0026a0701">「覺支」者，依何義是覺支？</p>
<lb ed="N" n="0026a08"/><p xml:id="pN44p0026a0801">資益菩提故是覺支，覺故是覺支，隨覺故是覺支，別覺故是覺支，等覺故是覺
<lb ed="N" n="0026a09"/>支。依覺義是覺支，依隨覺義是覺支，依別覺義是覺支，依等覺義是覺支。令覺故
<lb ed="N" n="0026a10"/>是覺支，令隨覺故是覺支，令別覺故是覺支，令等覺故是覺支。依令覺之義是覺支，
<lb ed="N" n="0026a11"/>依令隨覺之義是覺支，依令別覺之義是覺支，依令等覺之義是覺支。依覺分之義是
<lb ed="N" n="0026a12"/>覺支，依隨覺分之義是覺支，依別覺分之義是覺支，依等覺分之義是覺支。依獲覺
<lb ed="N" n="0026a13"/>之義是覺支，依獲得覺之義是覺支，依增長覺之義是覺支，依現增長覺之義是覺支，
<lb ed="N" n="0026a14"/>依得覺之義是覺支，依正得覺之義是覺支。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0027a" n="0027a"/>
<lb ed="N" n="0027a01"/><p xml:id="pN44p0027a0101">二</p><p xml:id="pN44p0027a0102" cb:place="inline">依根本之義是覺支，依根本所行之義是覺支，依根本攝持之義是覺支，依根本
<lb ed="N" n="0027a02"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.116"/>伴屬之義是覺支，依根本圓滿之義是覺支，依根本圓熟之義是覺支，依根本無礙解
<lb ed="N" n="0027a03"/>之義是爲覺支，依於根本得無礙解是覺支，於根本無礙解修習自在義是覺支，於根
<lb ed="N" n="0027a04"/>本無礙解得自在者亦有覺支。依因之義是覺支，依因所行之義是覺支，依因攝持之
<lb ed="N" n="0027a05"/>義是覺支，依因伴屬之義是覺支，依因圓滿之義是覺支，依因圓熟之義是覺支，依
<lb ed="N" n="0027a06"/>因無礙解之義是覺支，依得因無礙解義是覺支，依於因無礙解修習自在義是覺支，
<lb ed="N" n="0027a07"/>於因無礙解得自在者亦有覺支。依緣之義……〔乃至〕……亦有覺支。依淸淨之義
<lb ed="N" n="0027a08"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.117"/>……〔乃至〕……亦有覺支。依無呵責之義……〔乃至〕……亦有覺支。依出離之
<lb ed="N" n="0027a09"/>義……〔乃至〕……亦有覺支。依解脫之義……〔乃至〕……亦有覺支。依無漏之
<lb ed="N" n="0027a10"/>義……〔乃至〕……亦有覺支。依離之義……〔乃至〕……亦有覺支。依最捨之義
<lb ed="N" n="0027a11"/>是覺支，依最捨所行之義是覺支，依最捨攝持之義是覺支，依最捨伴屬之義是覺支，
<lb ed="N" n="0027a12"/>依最捨圓滿之義是覺支，依最捨圓熟之義是覺支，依最捨無礙解之義是覺支，依最
<lb ed="N" n="0027a13"/>捨得無礙解義是覺支，於最捨無礙解修習自在義是覺支，於最捨無礙解得自在者亦
<lb ed="N" n="0027a14"/>有覺支。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0028a" n="0028a"/>
<lb ed="N" n="0028a01"/><p xml:id="pN44p0028a0101">三</p><p xml:id="pN44p0028a0102" cb:place="inline">覺根本之義故是覺支，覺因之義故是覺支，覺緣之義故是覺支，覺淸淨之義故
<lb ed="N" n="0028a02"/>是覺支，覺無呵責之義故是覺支，覺出離之義故是覺支，覺解脫之義故是覺支，覺
<lb ed="N" n="0028a03"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.118"/>無漏之義故是覺支，覺離之義故是覺支，覺最捨之義故是覺支。覺根本所行之義故
<lb ed="N" n="0028a04"/>是覺支，覺因所行之義故是覺支，覺緣所行之義故是覺支，覺淸淨所行之義故是覺
<lb ed="N" n="0028a05"/>支，覺無呵責所行之義故是覺支，覺出離所行之義故是覺支，覺解脫所行之義故是
<lb ed="N" n="0028a06"/>覺支，覺無漏所行之義故是覺支，覺離所行之義故是覺支，覺最捨所行之義故是覺
<lb ed="N" n="0028a07"/>支。覺根本攝持之義故是覺支……乃至……覺最捨攝持之義故是覺支。覺根本伴屬
<lb ed="N" n="0028a08"/>之義故是覺支……乃至……覺最捨伴屬之義故是覺支。覺根本圓滿之義故是覺支
<lb ed="N" n="0028a09"/>……乃至……覺最捨圓滿之義故是覺支。覺根本圓熟之義故是覺支……乃至……覺
<lb ed="N" n="0028a10"/>最捨圓熟之義故是覺支。覺根本無礙解之義故是覺支……乃至……覺最捨無礙解之
<lb ed="N" n="0028a11"/>義故是覺支。覺得根本無礙解之義故是覺支……乃至……覺得最捨無礙解之義是覺
<lb ed="N" n="0028a12"/>支。於根本無礙解修習覺自在義故是覺支……乃至……於最捨無礙解修習覺自在義
<lb ed="N" n="0028a13"/>故是覺支。……乃至……。</p>
<lb ed="N" n="0028a14"/><p xml:id="pN44p0028a1401">四</p><p xml:id="pN44p0028a1402" cb:place="inline">覺攝持之義故是覺支，覺伴屬之義故是覺支，覺圓滿之義故是覺支，覺一境之
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0029a" n="0029a"/>
<lb ed="N" n="0029a01"/>義故是覺支，覺無散亂之義故是覺支，覺精勤之義故是覺支，覺無散逸之義故是覺
<lb ed="N" n="0029a02"/>支，覺無濁之義故是覺支，覺不動之義故是覺支，依一性近住之力覺心之住義故是
<lb ed="N" n="0029a03"/>覺支，覺所緣之義故是覺支，覺行境之義故是覺支，覺斷之義故是覺支，覺永捨之
<lb ed="N" n="0029a04"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.119"/>義故是覺支，覺出離之義故是覺支，覺退轉之義故是覺支，覺寂靜之義故是覺支，
<lb ed="N" n="0029a05"/>覺妙善之義故是覺支，覺解脫之義故是覺支，覺無漏之義故是覺支，覺度之義故是
<lb ed="N" n="0029a06"/>覺支，覺無因相之義故是覺支，覺無願<anchor xml:id="nkr_note_orig_0029001" n="0029001"/>之義故是覺支，覺空性之義故是覺支，覺
<lb ed="N" n="0029a07"/>一味之義故是覺支，覺不超越之義故是覺支，覺俱存之義故是覺支，覺出之義故是
<lb ed="N" n="0029a08"/>覺支，覺因之義故是覺支，覺見之義故是覺支，覺增上之義故是覺支。</p>
<lb ed="N" n="0029a09"/><p xml:id="pN44p0029a0901">五</p><p xml:id="pN44p0029a0902" cb:place="inline">覺寂止無散亂之義故是覺支，覺正觀之隨觀義故是覺支，覺止觀一味之義故是
<lb ed="N" n="0029a10"/>覺支，覺俱存不超越之義故是覺支，覺學受持之義故是覺支，覺所緣之行境義故是
<lb ed="N" n="0029a11"/>覺支，覺退縮心之精勤義故是覺支，覺掉擧心之制御義故是覺支，覺俱淸淨之觀察
<lb ed="N" n="0029a12"/>義故是覺支，覺殊勝證得之義故是覺支，覺上通達之義故是覺支，覺〔四〕諦現觀
<lb ed="N" n="0029a13"/>之義故是覺支，覺滅安住之義故是覺支。</p>
<lb ed="N" n="0029a14"/><p xml:id="pN44p0029a1401">六</p><p xml:id="pN44p0029a1402" cb:place="inline">覺信根勝解之義故是覺支……乃至……覺慧根之見義故是覺支。信力之於不信
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0030a" n="0030a"/>
<lb ed="N" n="0030a01"/>覺不動之義故是覺支……乃至……慧力之於無明覺不動義故是覺支。覺念覺支之近
<lb ed="N" n="0030a02"/>住義故是覺支……乃至……覺捨覺支之簡擇義故是覺支。覺正見之見義故是覺支
<lb ed="N" n="0030a03"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.120"/>……乃至……覺正定之無散亂義故是覺支。</p>
<lb ed="N" n="0030a04"/><p xml:id="pN44p0030a0401">覺〔五〕根之增上義故是覺支，覺（五）力之不動義故是覺支，覺〔七〕覺支
<lb ed="N" n="0030a05"/>之出義故是覺支，覺〔八聖〕道之因義故是覺支，覺〔四〕念住之近住義故是覺支，
<lb ed="N" n="0030a06"/>覺〔四〕正勤之勤義故是覺支，覺〔四〕神足之神通義故是覺支，覺〔四〕諦之如
<lb ed="N" n="0030a07"/>義故是覺支，覺〔四〕加行之止滅義故是覺支，覺〔四〕果之現證義故是覺支，覺
<lb ed="N" n="0030a08"/>慧之了知義故是覺支，覺尋之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0030002" n="0030002"/>現前解義故是覺知，覺伺之伺案義故是覺支，覺喜
<lb ed="N" n="0030a09"/>之徧滿義故是覺支，覺樂之成果義故是覺支，覺心之一境性義故是覺支。</p>
<lb ed="N" n="0030a10"/><p xml:id="pN44p0030a1001">七</p><p xml:id="pN44p0030a1002" cb:place="inline">覺傾心之義故是覺支，覺識之義故是覺支，覺了知之義故是覺支，覺想義之故
<lb ed="N" n="0030a11"/>是覺支，覺一趣之義故是覺支，覺通智所知之義故是覺支，覺徧智之度義故是覺支，
<lb ed="N" n="0030a12"/>覺斷之永捨義故是覺支，覺修習一味之義故是覺支，覺現證之接觸義故是覺支，覺
<lb ed="N" n="0030a13"/>蘊之蘊義故是覺支，覺界之界義故是覺支，覺處之處義故是覺支，覺有爲之有爲義
<lb ed="N" n="0030a14"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.121"/>故是覺支，覺無爲之無爲義故是覺支。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0031a" n="0031a"/>
<lb ed="N" n="0031a01"/><p xml:id="pN44p0031a0101">八</p><p xml:id="pN44p0031a0102" cb:place="inline">覺心之義故是覺支，覺心之無間義故是覺支，覺心之出離義故是覺支，覺心之
<lb ed="N" n="0031a02"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0031003" n="0031003"/>退轉義故是覺支，覺心之因義故是覺支，覺心之緣義故是覺支，覺心之事義故是
<lb ed="N" n="0031a03"/>覺支，覺心之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0031004" n="0031004"/>地義故是覺支，覺心所緣之義故是覺支，覺心之行境義故是覺支，
<lb ed="N" n="0031a04"/>覺心所行義故是覺支，覺心趣之義故是覺支，覺心之引發義故是覺支，覺心之出義
<lb ed="N" n="0031a05"/>故是覺支，覺心之離義故是覺支。</p>
<lb ed="N" n="0031a06"/><p xml:id="pN44p0031a0601">九</p><p xml:id="pN44p0031a0602" cb:place="inline">覺一性之傾心義故是覺支，覺一性之識義故是覺支，覺一性了知義故是覺支，
<lb ed="N" n="0031a07"/>覺一性之想義故是覺支，覺一性之一趣義故是覺支，覺一性之躍進義故是覺支，覺
<lb ed="N" n="0031a08"/>一性之明寂義故是覺支，覺一性之停止義故是覺支，覺一性之解脫義故是覺支，覺
<lb ed="N" n="0031a09"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.122"/>於一性見「此寂靜」義故是覺支，覺一性之乘所作義故是覺支，覺一性之實所作義故
<lb ed="N" n="0031a10"/>是覺支，覺一性之隨成義故是覺支，覺一性之徧攝義故是覺支，覺一性之善造作義
<lb ed="N" n="0031a11"/>故是覺支，覺一性之攝持義故是覺支，覺一性之伴屬義故是覺支，覺一性之圓滿義
<lb ed="N" n="0031a12"/>故是覺支，覺一性之總攝義故是覺支，覺一性之住持義故是覺支，覺一性之習義故
<lb ed="N" n="0031a13"/>是覺支，覺一性之修習義故是覺支，覺一性之多作義故是覺支，覺一性之善成就義
<lb ed="N" n="0031a14"/>故是覺支，覺一性之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0031005" n="0031005"/>善解脫義故是覺支，覺一性之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0031006" n="0031006"/>覺義故是覺支，覺一性之隨
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0032a" n="0032a"/>
<lb ed="N" n="0032a01"/>覺義故是覺支，覺一性之別覺義故是覺支，覺一性之等覺義故是覺支，覺一性之令
<lb ed="N" n="0032a02"/>覺義故是覺支，覺一性之令隨覺義故是覺支，覺一性之令別覺義故是覺支，覺一性
<lb ed="N" n="0032a03"/>令等覺義故是覺支，覺一性之覺分義故是覺支，覺一性之隨覺分義故是覺支，覺一
<lb ed="N" n="0032a04"/>性之別覺分義故是覺支，覺一性之等覺分義故是覺支，覺一性之明義故是覺支，覺
<lb ed="N" n="0032a05"/>一性之開明義故是覺支，覺一性之隨明義故是覺支，覺一性之別別明義故是覺支，
<lb ed="N" n="0032a06"/>覺一性之等明義故是覺支。</p>
<lb ed="N" n="0032a07"/><p xml:id="pN44p0032a0701">一〇</p><p xml:id="pN44p0032a0703" cb:place="inline">覺斷之義故是覺支，覺滅之義故是覺支，覺極熱之義故是覺支，覺徧照之義
<lb ed="N" n="0032a08"/>故是覺支，覺煩惱寂靜義故是覺支，覺不垢之義故是覺支，覺離垢之義故是覺支，
<lb ed="N" n="0032a09"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.123"/>覺無垢之義故是覺支，覺等之義故是覺支，覺會之義故是覺支，覺離之義故是覺支，
<lb ed="N" n="0032a10"/>覺離所行之義故是覺支，覺離貪之義故是覺支，覺離貪所行之義故是覺支，覺滅之
<lb ed="N" n="0032a11"/>義故是覺支，覺滅所行之義故是覺支，覺最捨之義故是覺支，覺最捨所行之義故是
<lb ed="N" n="0032a12"/>覺支，覺解脫之義故是覺支，覺解脫所行之義故是覺支，覺志欲之義故是覺支，覺
<lb ed="N" n="0032a13"/>志欲之根本義故是覺支，覺志欲之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0032007" n="0032007"/>足義故是覺支，覺志欲之勤義故是覺支，覺志
<lb ed="N" n="0032a14"/>欲之神通義故是覺支，覺志欲之勝解義故是覺支，覺志欲之精勤義故是覺支，覺志
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0033a" n="0033a"/>
<lb ed="N" n="0033a01"/>欲之近住義故是覺支，覺志欲之無散亂義故是覺支，覺志欲之見義故是覺支，覺精
<lb ed="N" n="0033a02"/>進之義故是覺支，覺心之義故是覺支，覺思惟之義故是覺支，覺思惟之根本義故是
<lb ed="N" n="0033a03"/>覺支，覺思惟之足義故是覺支，覺思惟之勤義故是覺支，覺思惟之神通義故是覺支，
<lb ed="N" n="0033a04"/>覺思惟之勝解義故是覺支，覺思惟之精勤義故是覺支，覺思惟之近住義故是覺支，
<lb ed="N" n="0033a05"/>覺思惟之無散亂義故是覺支，覺思惟之見義故是覺支。</p>
<lb ed="N" n="0033a06"/><p xml:id="pN44p0033a0601">一一</p><p xml:id="pN44p0033a0603" cb:place="inline">覺苦之害義故是覺支，覺苦之有爲義故是覺支，覺苦之煩熱義故是覺支，覺
<lb ed="N" n="0033a07"/>苦之變壞義故是覺支，覺集之存續義、因緣之義、合之義、障礙之義故是覺支，覺
<lb ed="N" n="0033a08"/>滅之出義、離之義、無爲之義、不死之義故是覺支，覺道之出義、因之義、見之義、
<lb ed="N" n="0033a09"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.124"/>增上之義故是覺支。</p>
<lb ed="N" n="0033a10"/><p xml:id="pN44p0033a1001">覺如之義故是覺支，覺不異之義故是覺支，覺無我之義故是覺支，覺諦之義故
<lb ed="N" n="0033a11"/>是覺支，覺通達之義故是覺支，覺通智之義故是覺支，覺徧智之義故是覺支，覺法
<lb ed="N" n="0033a12"/>之義故是覺支，覺界之義故是覺支，覺所知之義故是覺支，覺現證之義故是覺支，
<lb ed="N" n="0033a13"/>覺觸接之義故是覺支，覺現觀之義故是覺支，覺出離之義故是覺支，覺無瞋故是覺
<lb ed="N" n="0033a14"/>支，覺光明想故是覺支，覺無散亂故是覺支，覺法決定故是覺支，覺智故是覺支，
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0034a" n="0034a"/>
<lb ed="N" n="0034a01"/>覺勝喜故是覺支，覺初靜慮故是覺支……覺阿羅漢道故是覺支。</p>
<lb ed="N" n="0034a02"/><p xml:id="pN44p0034a0201">一二</p><p xml:id="pN44p0034a0203" cb:place="inline">依勝解義覺信根故是覺支……乃至……依見之義覺慧根故是覺支。於不信依
<lb ed="N" n="0034a03"/>不動義覺信力故是覺支……乃至……於無明依不動義覺慧力故是覺支。依近住之義
<lb ed="N" n="0034a04"/>覺念覺支故是覺支……乃至……依簡擇之義覺捨覺支故是覺支，依見之義覺正見故
<lb ed="N" n="0034a05"/>是覺支……乃至……依無散亂之義覺正定故是覺支。依增上之義覺根故是覺支……
<lb ed="N" n="0034a06"/>乃至……依不動之義覺力故是覺支。覺出離之義故是覺支……乃至……依因之義覺
<lb ed="N" n="0034a07"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.125"/>道故是覺支，依近住之義覺念住故是覺支……乃至……依勤之義覺正勤故是覺支，
<lb ed="N" n="0034a08"/>依神通之義覺神足故是覺支，依如之義覺諦故是覺支。依無散亂之義覺寂止故是覺
<lb ed="N" n="0034a09"/>支，依隨觀之義覺正觀故是覺支，依一味之義覺正觀故是覺支，依不超越之義覺俱
<lb ed="N" n="0034a10"/>存故是覺支。依律儀之義覺戒淸淨故是覺支，依無散亂之義覺心淸淨故是覺支，依
<lb ed="N" n="0034a11"/>見之義覺見淸淨故是覺支。依解脫之義覺解脫故是覺支，依通達之義覺明故是覺支，
<lb ed="N" n="0034a12"/>依永捨之義覺解脫故是覺支，依斷之義覺盡智故是覺支，依止滅之義覺無生智故是
<lb ed="N" n="0034a13"/>覺支，依覺志欲根本之義故是覺支，依覺作意等起之義故是覺支，依覺觸總攝之義
<lb ed="N" n="0034a14"/>故是覺支，依覺受等趣之義故是覺支，依覺定現前之義故是覺支，依覺念增上之義
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0035a" n="0035a"/>
<lb ed="N" n="0035a01"/>故是覺支，依覺彼慧之上義故是覺支，依覺解脫堅固之義故是覺支，依覺盡際不死
<lb ed="N" n="0035a02"/>入涅槃義故是覺支。</p>
<lb ed="N" n="0035a03"/><p cb:type="head3" xml:id="pN44p0035a0301"><name role="" type="person">舍衛國</name>因緣</p>
<lb ed="N" n="0035a04"/><p xml:id="pN44p0035a0401">一三</p><p xml:id="pN44p0035a0403" cb:place="inline">爾時，具壽舍利弗吿諸比丘曰：「友！」彼諸比丘應答具壽舍利弗：「友！」具
<lb ed="N" n="0035a05"/>壽舍利弗如是曰：</p>
<lb ed="N" n="0035a06"/><p xml:id="pN44p0035a0601">友！如是有七覺支。如何爲七耶？是念覺支、擇法覺支……乃至……捨覺支。
<lb ed="N" n="0035a07"/>友！如是有七覺支。友！我於此七覺支之中，於住晨朝將欲用覺支以住於晨朝，住
<lb ed="N" n="0035a08"/>於日中時將欲用覺支以住於日中，住於夕時將欲用覺支以住於夕時。</p>
<lb ed="N" n="0035a09"/><p xml:id="pN44p0035a0901"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.126"/>友！若我有念覺支之念者，我則有無量之念，我有善造作之念而了知住爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0035008" n="0035008"/>住。
<lb ed="N" n="0035a10"/>若依我滅者，由此之緣而了知依我滅〔……〕擇法覺支……乃至……友！若我有捨
<lb ed="N" n="0035a11"/>覺支之念者，我則有無量念，我有善造作之念而了知住爲住。若依我滅者，由此之
<lb ed="N" n="0035a12"/>緣了知依我滅。友！譬如有國王或大臣將有種種雜飾之衣服滿於衣篋，晨朝將著所
<lb ed="N" n="0035a13"/>欲衣服之一雙則於日中時……乃至……友！於夕時將著所欲衣服之一雙則於夕時著
<lb ed="N" n="0035a14"/>之。友！如是我於此之七覺支之中，住於晨朝將欲用覺支則於晨朝住之，於日中時
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0036a" n="0036a"/>
<lb ed="N" n="0036a01"/>……乃至……夕時將欲用覺支則於夕時住之。友！若我有念覺支之念者，我則有無
<lb ed="N" n="0036a02"/>量之念，於我有善造作之念而了知住爲住。若依我滅，由此之緣了知依我滅〔……〕
<lb ed="N" n="0036a03"/>擇法覺支……乃至……友！若我有捨覺支之念者，我則有無量之念，於我有善造作
<lb ed="N" n="0036a04"/>之念而了知住爲住。若依我滅，由此之緣了知依我滅。</p>
<lb ed="N" n="0036a05"/><p xml:id="pN44p0036a0501">一四</p><p xml:id="pN44p0036a0503" cb:place="inline">「若我有念覺支之念」，有覺支者如何？近住於滅之時，「若我有念覺支之念
<lb ed="N" n="0036a06"/>者」，則是有覺支。譬如於油燈之燃故於有焰時有光，於有光時有焰。如是近住於滅
<lb ed="N" n="0036a07"/>時，「若我有念覺支之念者」，則是有覺支。</p>
<lb ed="N" n="0036a08"/><p xml:id="pN44p0036a0801"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.127"/>「我有無量之念」，有覺支者如何？一切諸煩惱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0036009" n="0036009"/>有量、遍纏而生後有是爲諸行，
<lb ed="N" n="0036a09"/>滅是無量，依不動之義、無爲之義故。近住於滅時，「我有無量之念者」，則是有覺
<lb ed="N" n="0036a10"/>支。</p>
<lb ed="N" n="0036a11"/><p xml:id="pN44p0036a1101">「我有善造作之念」，有覺支者如何？一切諸煩惱不等、遍纏而生後有是爲諸行，
<lb ed="N" n="0036a12"/>滅是平等法，依寂靜之義、妙善之義故。近住於滅時，「我有善造作之念者」，則是
<lb ed="N" n="0036a13"/>有覺支。</p>
<lb ed="N" n="0036a14"/><p xml:id="pN44p0036a1401">一五</p><p xml:id="pN44p0036a1403" cb:place="inline">了知住之爲住，若又滅者，由此之緣，了知滅者如何？</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0037a" n="0037a"/>
<lb ed="N" n="0037a01"/><p xml:id="pN44p0037a0101">以幾何之行相念覺支住，以幾何之行相念覺支滅？</p>
<lb ed="N" n="0037a02"/><p xml:id="pN44p0037a0201">以八行相念覺支住，以八行相念覺支滅。</p>
<lb ed="N" n="0037a03"/><p xml:id="pN44p0037a0301">如何以八行相念覺支住？依傾心於不生念覺支住，依不傾心於生念覺支住，依
<lb ed="N" n="0037a04"/>傾心於不轉念覺支住，依不傾心於轉念覺支住，依傾心於無因相念覺支住，依不傾
<lb ed="N" n="0037a05"/>心於因相念覺支住，依傾心於滅念覺支住，依不傾心於諸行念覺支住。如是以八行
<lb ed="N" n="0037a06"/>相念覺支住。</p>
<lb ed="N" n="0037a07"/><p xml:id="pN44p0037a0701">如何以八行相念覺支滅？依傾心於生念覺支滅，依不傾心於不生念覺支滅，依
<lb ed="N" n="0037a08"/>傾心於轉念覺支滅，依不傾心於不轉念覺支滅，依傾心於因相念覺支滅，依不傾心
<lb ed="N" n="0037a09"/>於無因相念覺支滅，依傾心於諸行念覺支滅，依不傾心於滅念覺支滅。如是依八行
<lb ed="N" n="0037a10"/>相念覺支滅。</p>
<lb ed="N" n="0037a11"/><p xml:id="pN44p0037a1101"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.128"/>如是了知住爲住，若又滅者，由此之緣，了知滅……。</p>
<lb ed="N" n="0037a12"/><p xml:id="pN44p0037a1201">一六</p><p xml:id="pN44p0037a1203" cb:place="inline">「若我有捨覺支之念」，有覺者如何？近住於滅時，「若我有捨覺支之念者」，
<lb ed="N" n="0037a13"/>則有覺支。譬如油燈之燃故於有焰時有光，於有光時有焰。如是近住於滅時，「若我
<lb ed="N" n="0037a14"/>有捨覺支之念者」，則有覺支。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0038a" n="0038a"/>
<lb ed="N" n="0038a01"/><p xml:id="pN44p0038a0101">「於我有無量之念」，有覺支者如何？一切諸煩惱是有量、徧纏而生後有是爲諸
<lb ed="N" n="0038a02"/>行，滅是無量，依不動之義、無爲之義故。近住於滅時，「我有無量之念者」，則有
<lb ed="N" n="0038a03"/>覺支。</p>
<lb ed="N" n="0038a04"/><p xml:id="pN44p0038a0401">「於我有善造作之念」，有覺支者如何？一切諸煩惱是不等、徧纏而生後有是爲
<lb ed="N" n="0038a05"/>諸行，滅是平等法，依寂靜之義、妙善之義故。於近住滅時，「於我有善造作之念者」，
<lb ed="N" n="0038a06"/>則有覺支。</p>
<lb ed="N" n="0038a07"/><p xml:id="pN44p0038a0701">了知住爲住，若又滅者，由此之緣，了知滅者如何？</p>
<lb ed="N" n="0038a08"/><p xml:id="pN44p0038a0801">以幾何之行相捨覺支住，以幾何之行相捨覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0038a0801" n="0038a0801"/><anchor xml:id="beg0038a0801" n="0038a0801"/>支<anchor xml:id="end0038a0801"/>滅耶？</p>
<lb ed="N" n="0038a09"/><p xml:id="pN44p0038a0901">以八行相捨覺支住，以八行相捨覺支滅。</p>
<lb ed="N" n="0038a10"/><p xml:id="pN44p0038a1001">一七</p><p xml:id="pN44p0038a1003" cb:place="inline">如何以八行相捨覺支住？依傾心於不生捨覺支住，依不傾心於生捨覺支住，
<lb ed="N" n="0038a11"/>依傾心於不轉捨覺支住，依不傾心於轉捨覺支住。依傾心於無因相捨覺支住，依不
<lb ed="N" n="0038a12"/>傾心於因相捨覺支住，依傾心於滅捨覺支住，依不傾心於諸行捨覺支住。如是以八
<lb ed="N" n="0038a13"/>行相捨覺支住。</p>
<lb ed="N" n="0038a14"/><p xml:id="pN44p0038a1401">如何以八行相捨覺支滅？依傾心於生捨覺支滅，依不傾心於不生捨覺支滅，依
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0039a" n="0039a"/>
<lb ed="N" n="0039a01"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.129"/>傾心於轉捨覺支滅，依不傾心於不轉捨覺支滅，依傾心於因相捨覺支滅，依不傾心
<lb ed="N" n="0039a02"/>於無因相捨覺支滅，依傾心於諸行捨覺支滅，依不傾心於滅捨覺支滅。</p>
<lb ed="N" n="0039a03"/><p xml:id="pN44p0039a0301">如是了知住之爲住，若又滅者，由此之緣，了知滅。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0039a04"/>
<lb ed="N" n="0039a05"/>
<lb ed="N" n="0039a06"/>
<lb ed="N" n="0039a07"/>
<lb ed="N" n="0039a08"/>
<lb ed="N" n="0039a09"/>
<lb ed="N" n="0039a10"/>
<lb ed="N" n="0039a11"/>
<lb ed="N" n="0039a12"/>
<lb ed="N" n="0039a13"/>
<lb ed="N" n="0039a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0040a" n="0040a"/>
<lb ed="N" n="0040a01"/>
<lb ed="N" n="0040a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">俱存品第四　慈論</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Paṭis.2.130"/>俱存品第四　慈論</head>
<lb ed="N" n="0040a03"/>
<lb ed="N" n="0040a04"/><p cb:type="head3" xml:id="pN44p0040a0401"><name role="" type="person">舍衛國</name>因緣</p>
<lb ed="N" n="0040a05"/><p xml:id="pN44p0040a0501">一</p><p xml:id="pN44p0040a0502" cb:place="inline">諸比丘！若習慈心解脫、修習、多作、乘作、實作、隨成、徧熟、善造作者應
<lb ed="N" n="0040a06"/>可希求有十一功德。如何爲十一？樂眠、樂覺、不見惡夢、受人愛、受非人愛、諸
<lb ed="N" n="0040a07"/>天守護、彼無受火、毒或劍、速得定心、顏色淸淨、死無迷妄、無上通達而生梵世。
<lb ed="N" n="0040a08"/>諸比丘！如習慈心解脫、修習、多作、乘作、實作、隨成、徧熟、善造作者，應可
<lb ed="N" n="0040a09"/>希求有如是十一功德。</p>
<lb ed="N" n="0040a10"/><p xml:id="pN44p0040a1001">二</p><p xml:id="pN44p0040a1002" cb:place="inline">於慈心解脫有無別徧滿，於慈心解脫有有別徧滿，於慈心解脫有方徧滿。</p>
<lb ed="N" n="0040a11"/><p xml:id="pN44p0040a1101">以幾何之行相有無別徧滿之慈心解脫？以幾何之行相有有別徧滿之慈心解脫？
<lb ed="N" n="0040a12"/>以幾何之行相有方徧滿之慈心解脫？</p>
<lb ed="N" n="0040a13"/><p xml:id="pN44p0040a1301">以五行相有無別徧滿之慈心解脫。以七行相有有別徧滿之慈心解脫。以十行相
<lb ed="N" n="0040a14"/>有方徧滿之慈心解脫。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0041a" n="0041a"/>
<lb ed="N" n="0041a01"/><p xml:id="pN44p0041a0101">如何以五行相有無別徧滿之慈心解脫？「於一切之有情乃無怨、無瞋、無害、有
<lb ed="N" n="0041a02"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.131"/>樂而攝護我！一切之有命……乃至……一切之活物〔……〕一切之人〔……〕一切
<lb ed="N" n="0041a03"/>之我性所屬乃無怨、無瞋、無害、有樂而攝護我！」如是以五行相有無別徧滿之慈心
<lb ed="N" n="0041a04"/>解脫。</p>
<lb ed="N" n="0041a05"/><p xml:id="pN44p0041a0501">如何以七行相有有別徧滿之慈心解脫？「於一切之女人乃無怨、無瞋、無害、有
<lb ed="N" n="0041a06"/>樂而攝護我！一切之男人……乃至……一切<anchor xml:id="nkr_note_orig_0041001" n="0041001"/>之尊者〔……〕一切之非尊者〔……〕
<lb ed="N" n="0041a07"/>一切之天〔……〕一切之人〔……〕一切之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0041002" n="0041002"/>墮者乃無怨、無瞋、無害、有樂而攝
<lb ed="N" n="0041a08"/>護我！」如是以七行相有有別徧滿之慈心解脫。</p>
<lb ed="N" n="0041a09"/><p xml:id="pN44p0041a0901">三</p><p xml:id="pN44p0041a0902" cb:place="inline">如何以十行相有方徧滿之慈心解脫？「於東方一切之有情乃無怨、無瞋、無害、
<lb ed="N" n="0041a10"/>有樂而攝護我！於西方一切之有情……乃至……於北方一切之有情〔……〕於南方
<lb ed="N" n="0041a11"/>一切之有情〔……〕於東南方一切之有情〔……〕於西北方一切之有情〔……〕於
<lb ed="N" n="0041a12"/>東北方一切之有情〔……〕於西南方一切之有情〔……〕於下方一切之有情〔……〕
<lb ed="N" n="0041a13"/>於上方一切之有情乃無怨、無瞋、無害、有樂而攝護我！於東方一切之有命……乃
<lb ed="N" n="0041a14"/>至……活物〔……〕人〔……〕我性所屬〔……〕一切之女人〔……〕一切之男人
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0042a" n="0042a"/>
<lb ed="N" n="0042a01"/>〔……〕一切之尊者〔……〕一切之非尊者〔……〕一切之天〔……〕一切之人〔……〕
<lb ed="N" n="0042a02"/>一切之墮者，乃無怨、無瞋、無害、有樂而攝護我！於西方一切之墮者〔……〕於
<lb ed="N" n="0042a03"/>北方一切之墮者〔……〕於南方一切之墮者〔……〕於東南方一切之墮者〔……〕
<lb ed="N" n="0042a04"/>於西北方一切之墮者〔……〕於東北方一切之墮者〔……〕於西南方一切之墮者〔……〕
<lb ed="N" n="0042a05"/>於下方一切之墮者〔……〕於上方一切之墮者，乃無怨、無瞋、無害、有樂而攝護
<lb ed="N" n="0042a06"/>我！」如是以十行相有方徧滿之慈心解脫。</p>
<lb ed="N" n="0042a07"/><p xml:id="pN44p0042a0701">「除一切有情之苦害以無苦害，除損害以無損害，除煩熱以無煩熱，除永盡以無
<lb ed="N" n="0042a08"/>永盡，除害心以無害心，一切之有情乃無怨而勿有怨，有樂而勿有苦，依樂而勿依
<lb ed="N" n="0042a09"/>苦。」如是以八行相一切有情乃起慈故是「慈」，思此之法故是「心」，由一切瞋所屬解
<lb ed="N" n="0042a10"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.132"/>脫故是解脫，而慈而心解脫故是慈心解脫。</p>
<lb ed="N" n="0042a11"/><p xml:id="pN44p0042a1101">四</p><p xml:id="pN44p0042a1102" cb:place="inline">「一切有情乃無怨、安穩、有樂！」以信而勝解，有信<anchor xml:id="nkr_note_orig_0042003" n="0042003"/>根徧習之慈心解脫。「一
<lb ed="N" n="0042a12"/>切有情乃無怨、安穩、有樂！」以精勤精進，有精進根徧習之慈心解脫。「一切有情
<lb ed="N" n="0042a13"/>乃無怨、安穩、有樂！」以令近住念，有念根徧習之慈心解脫。「一切有情乃無怨、
<lb ed="N" n="0042a14"/>安穩、有樂！」以定心，有定根徧習之慈心解脫。「一切有情乃無怨、安穩、有樂！」
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0043a" n="0043a"/>
<lb ed="N" n="0043a01"/>以慧了知、有慧根徧習之慈心解脫。</p>
<lb ed="N" n="0043a02"/><p xml:id="pN44p0043a0201">此五根是習慈心解脫，依此五根習慈心解脫。此五根是慈心解脫之修習，依此
<lb ed="N" n="0043a03"/>之五根修習慈心解脫。此五根是慈心解脫之多作，依此之五根多作慈心解脫。此五
<lb ed="N" n="0043a04"/>根是慈心解脫之莊嚴，依此之五根善莊嚴慈心解脫。此五根是慈心解脫之資具，依
<lb ed="N" n="0043a05"/>此之五根善資飾慈心解脫。此五根是慈心解脫之伴屬，依此之五根善圍繞慈心解脫。</p>
<lb ed="N" n="0043a06"/><p xml:id="pN44p0043a0601">此五根是慈心解脫之習、修習、多作、莊嚴、資具、伴屬、圓滿、俱行、俱生、
<lb ed="N" n="0043a07"/>相合、相應、躍進、明寂、停止、解脫、「此是寂靜」之觀、乘作、實作、隨成、徧
<lb ed="N" n="0043a08"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.133"/>熟、善造作、善修習、善攝受、善成就、善解脫、令成、明而爲照。</p>
<lb ed="N" n="0043a09"/><p xml:id="pN44p0043a0901">五</p><p xml:id="pN44p0043a0902" cb:place="inline">「一切有情乃無怨、安穩、有樂」於不信而不動，有信力徧習之慈心解脫。「一切
<lb ed="N" n="0043a10"/>有情乃無怨、安穩、有樂！」於懈怠而不動，有精進力徧習之慈心解脫。「一切有情
<lb ed="N" n="0043a11"/>乃無怨、安穩、有樂！」於放逸而不動，有念力徧習之慈心解脫。「一切有情乃無怨、
<lb ed="N" n="0043a12"/>安穩、有樂！」於掉擧而不動，有定力徧習之慈心解脫。「一切有情乃無怨、安穩、
<lb ed="N" n="0043a13"/>有樂！」於無明而不動，有慧力徧習之慈心解脫。</p>
<lb ed="N" n="0043a14"/><p xml:id="pN44p0043a1401">此五力是慈心解脫之習，依此之五力習慈心解脫。此五力是慈心解脫之修習，
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0044a" n="0044a"/>
<lb ed="N" n="0044a01"/>依此之五力修習慈心解脫。此五力是慈心解脫之多作，依此之五力多作慈心解脫。
<lb ed="N" n="0044a02"/>此五力是慈心解脫之莊嚴，依此之五力善莊嚴慈心解脫。此五力是慈心解脫之資具，
<lb ed="N" n="0044a03"/>依此之五力善資飾於慈心解脫。此五力是慈心解脫之伴屬，依此之五力善圍繞慈心
<lb ed="N" n="0044a04"/>解脫。</p>
<lb ed="N" n="0044a05"/><p xml:id="pN44p0044a0501">此五力是慈心解脫之習、修習、多作、莊嚴、資具、伴屬、圓滿、俱行、俱生、
<lb ed="N" n="0044a06"/>相合、相應、躍進、明寂、停止、解脫，「此是寂靜」之觀、乘作、實作、隨成、徧
<lb ed="N" n="0044a07"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.134"/>熟、善造作、善修習、善攝受、善成就、善解脫、令成、明而爲照。</p>
<lb ed="N" n="0044a08"/><p xml:id="pN44p0044a0801">六</p><p xml:id="pN44p0044a0802" cb:place="inline">「一切有情乃無怨、安穩、有樂」令近住於念，有念覺支徧習之慈心解脫。「一切
<lb ed="N" n="0044a09"/>有情……乃至……」以慧思擇，有擇法覺支徧習之慈心解脫。「一切有情……乃至……」
<lb ed="N" n="0044a10"/>以精勤精進，有精進覺支徧習之慈心解脫。「一切有情……乃至……」令止滅熟煩，
<lb ed="N" n="0044a11"/>有喜覺支徧習之慈心解脫。「一切有情……乃至……」令止滅麤重，有輕安覺支徧習
<lb ed="N" n="0044a12"/>之慈心解脫。「一切有情……乃至……」以定心，有定覺支徧習之慈心解脫。「一切有
<lb ed="N" n="0044a13"/>情……乃至……」以智簡擇諸煩惱，有捨覺支徧習之慈心解脫。</p>
<lb ed="N" n="0044a14"/><p xml:id="pN44p0044a1401">此七覺支是慈心解脫之習，依此之七覺支習慈心解脫。此七覺支是慈心解脫之
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0045a" n="0045a"/>
<lb ed="N" n="0045a01"/>修習，依此之七覺支修習慈心解脫。此七覺支是慈心解脫之多作，依此之七覺支多
<lb ed="N" n="0045a02"/>作慈心解脫。此七覺支是慈心解脫之莊嚴，依此之七覺支善莊嚴慈心解脫。此七覺
<lb ed="N" n="0045a03"/>支是慈心解脫之資具，依此之七覺支善資飾慈心解脫。此七覺支是慈心解脫之伴屬，
<lb ed="N" n="0045a04"/>依此之七覺支善圍繞慈心解脫。</p>
<lb ed="N" n="0045a05"/><p xml:id="pN44p0045a0501">此七覺支是慈心解脫之習、修習、多作、莊嚴、資具、伴屬、圓滿、俱行、俱
<lb ed="N" n="0045a06"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.135"/>生、相合、相應、躍進、明寂、停止、解脫，「此是寂靜」之觀、乘作、實作、隨成、
<lb ed="N" n="0045a07"/>徧熟、善造作、善修習、善攝受、善成就、善解脫、令成、明而爲照。</p>
<lb ed="N" n="0045a08"/><p xml:id="pN44p0045a0801">七</p><p xml:id="pN44p0045a0802" cb:place="inline">「一切有情乃無怨、安穩、有樂！」正見，有正見徧習之慈心解脫。「一切有情……
<lb ed="N" n="0045a09"/>〔乃至〕……有樂！」正現前解，有正思惟徧習之慈心解脫。「一切有情……〔乃至〕
<lb ed="N" n="0045a10"/>……有樂！」正攝受，有正語徧習之慈心解脫。「一切有情……〔乃至〕……有樂！」
<lb ed="N" n="0045a11"/>令正等起，有正業徧習之慈心解脫。「一切有情……〔乃至〕……有樂！」令正淸淨，
<lb ed="N" n="0045a12"/>有正命徧習之慈心解脫。「一切有情……〔乃至〕……有樂！」正精勤，有正精進徧
<lb ed="N" n="0045a13"/>習之慈心解脫。「一切有情……〔乃至〕……有樂！」令正近住，有正念徧習之慈心
<lb ed="N" n="0045a14"/>解脫。「一切有情……〔乃至〕……有樂！」正定，有正定徧習之慈心解脫。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0046a" n="0046a"/>
<lb ed="N" n="0046a01"/><p xml:id="pN44p0046a0101">此八〔聖〕道是心解脫之習，依此之八〔聖〕道習慈心解脫，此八〔聖〕道是
<lb ed="N" n="0046a02"/>慈心解脫之修習，依此八〔聖〕道修習慈心解脫。此八〔聖〕道是慈心解脫之多作，
<lb ed="N" n="0046a03"/>依此之八〔聖〕道多作慈心解脫。此八〔聖〕道是慈心解脫之莊嚴，依此之八〔聖〕
<lb ed="N" n="0046a04"/>道善莊嚴慈心解脫。此八〔聖〕道是慈心解脫之資具，依此之八〔聖〕道善資飾慈
<lb ed="N" n="0046a05"/>心解脫。此八〔聖〕道是慈心解脫之伴屬，依此之八〔聖〕道善圍繞慈心解脫。</p>
<lb ed="N" n="0046a06"/><p xml:id="pN44p0046a0601"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.136"/>此八〔聖〕道是慈心解脫之習、修習、多作、莊嚴、資具、伴屬、圓滿、俱行、
<lb ed="N" n="0046a07"/>俱生、相合、相應、躍進、明寂、停止、解脫，「此是寂靜」之觀、實作、隨成、徧
<lb ed="N" n="0046a08"/>熟、善造作、善修習、善攝受、善成就、善解脫、令成、明而爲照。</p>
<lb ed="N" n="0046a09"/><p xml:id="pN44p0046a0901">八</p><p xml:id="pN44p0046a0902" cb:place="inline">「一切之有命……乃至……一切之活物〔……〕一切之人〔……〕一切之我性所
<lb ed="N" n="0046a10"/>屬〔……〕一切之女人〔……〕一切之男人〔……〕一切之尊者〔……〕一切之非
<lb ed="N" n="0046a11"/>尊者〔……〕一切之天〔……〕一切之人〔……〕除一切墮者之苦害以無苦害，除
<lb ed="N" n="0046a12"/>損害以無損害，除煩熱以無煩熱，除永盡以無永盡，除害心以無害心，一切之墮者
<lb ed="N" n="0046a13"/>乃無怨而勿有怨，有樂而勿有苦，依樂而勿依苦。」如是以八行相一切之墮者乃起慈
<lb ed="N" n="0046a14"/>故是「慈」，思此法故是「心」，由一切瞋所屬解脫故是「解脫」，而慈而心解脫故是慈
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0047a" n="0047a"/>
<lb ed="N" n="0047a01"/>心解脫。「一切墮者乃無怨、安穩、有樂！」以信勝解，有信根徧習之慈心解脫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0047004" n="0047004"/>……
<lb ed="N" n="0047a02"/>乃至……令成、明而爲照。</p>
<lb ed="N" n="0047a03"/><p xml:id="pN44p0047a0301">九</p><p xml:id="pN44p0047a0302" cb:place="inline">於東方一切有情之……乃至……於西方一切有情之〔……〕於北方〔……〕於
<lb ed="N" n="0047a04"/>南方〔……〕於東南方〔……〕於西北方〔……〕於東北方〔……〕於西南方〔……〕
<lb ed="N" n="0047a05"/>於下方〔……〕於上方除一切有情之苦害以無苦害……乃至……而慈而心亦爲解脫
<lb ed="N" n="0047a06"/>故是慈心解脫。「於上方一切之墮者乃無怨、安穩、有樂！」以信勝解，有信根徧習
<lb ed="N" n="0047a07"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.137"/>之慈心解脫……乃至……令成、明而爲照。</p>
<lb ed="N" n="0047a08"/><p xml:id="pN44p0047a0801">一〇</p><p xml:id="pN44p0047a0803" cb:place="inline">於東方一切有命之……乃至……墮者之〔……〕於西方一切墮者之〔……〕
<lb ed="N" n="0047a09"/>於北方〔……〕於南方〔……〕於東南方〔……〕於西北方〔……〕於東北方〔……〕
<lb ed="N" n="0047a10"/>於西南方〔……〕於下方〔……〕於上方以除一切之墮者之苦害以無苦害……乃至
<lb ed="N" n="0047a11"/>……而慈而心亦爲解脫故是慈心解脫。</p>
<lb ed="N" n="0047a12"/><p xml:id="pN44p0047a1201">一一</p><p xml:id="pN44p0047a1203" cb:place="inline">「於上方一切之墮者乃無怨、安穩、有樂！」以信勝解，有信根徧習之慈心解
<lb ed="N" n="0047a13"/>脫。「於上方一切之墮者乃無怨、安穩、有樂！」以精勤精進，有精進根徧習之慈心
<lb ed="N" n="0047a14"/>解脫。「〔於上方〕……乃至……」令近住念，有念根徧習之慈心解脫。「〔於上方〕……
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0048a" n="0048a"/>
<lb ed="N" n="0048a01"/>乃至……」以定心，有定根徧習之慈心解脫。「〔於上方〕……乃至……」以慧了知，
<lb ed="N" n="0048a02"/>有慧根徧習之慈心解脫。此五根是慈心解脫之習，依此之五根習慈心解脫……乃至
<lb ed="N" n="0048a03"/>……令成、明而爲照。</p>
<lb ed="N" n="0048a04"/><p xml:id="pN44p0048a0401">一二</p><p xml:id="pN44p0048a0403" cb:place="inline">「於上方一切之墮者乃無怨、安穩、有樂！」於不信而不動，有信力徧習之慈
<lb ed="N" n="0048a05"/>心解脫。「〔於上方〕……乃至……」於懈怠而不動，有精進力徧習之慈心解脫。「〔於
<lb ed="N" n="0048a06"/>上方〕……乃至……」於放逸而不動，有念力徧習之慈心解脫。「〔於上方〕……乃至
<lb ed="N" n="0048a07"/>……」於悼擧而不動，有定力徧習之慈心解脫。「〔於上方〕……乃至……」於無明而
<lb ed="N" n="0048a08"/>不動，有慧力徧習之慈心解脫。此五力是慈心解脫之習，依此之五力習慈心解脫……
<lb ed="N" n="0048a09"/>乃至……令成、明而爲照。</p>
<lb ed="N" n="0048a10"/><p xml:id="pN44p0048a1001"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.138"/>一三</p><p xml:id="pN44p0048a1003" cb:place="inline">「於上方一切之墮者乃無怨、安穩、有樂！」令近住念，有念覺支徧習之慈心
<lb ed="N" n="0048a11"/>解脫。「〔於上方〕……乃至……」以慧思擇，有擇法覺支徧習之慈心解脫。「〔於上方〕
<lb ed="N" n="0048a12"/>……乃至……」以精勤精進，有精進覺支徧習之慈心解脫。「〔於上方〕……乃至……」
<lb ed="N" n="0048a13"/>令止滅熱煩，有喜覺支徧習之慈心解脫。「〔於上方〕……乃至……」令止滅麤重，有
<lb ed="N" n="0048a14"/>輕安覺支徧習之慈心解脫。「〔於上方〕……乃至……」以定心，有定覺支徧習之慈心
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0049a" n="0049a"/>
<lb ed="N" n="0049a01"/>解脫。「〔於上方〕……乃至……」以智簡擇諸煩惱，有捨覺支徧習之慈心解脫。此七
<lb ed="N" n="0049a02"/>覺支是慈心解脫之習，以此之七覺支習慈心解脫……乃至……令成、明而爲照。</p>
<lb ed="N" n="0049a03"/><p xml:id="pN44p0049a0301">一四</p><p xml:id="pN44p0049a0303" cb:place="inline">「於上方一切之墮者乃無怨、安穩、有樂！」正見，有正見徧習之慈心解脫。
<lb ed="N" n="0049a04"/>「〔於上方〕……乃至……」正現前解，有正思惟徧習之慈心解脫。「〔於上方〕……乃
<lb ed="N" n="0049a05"/>至……」正攝受，有正語徧習之慈心解脫。「〔於上方〕……乃至……」令正等起，有
<lb ed="N" n="0049a06"/>正業徧習之慈心解脫。「〔於上方〕……乃至……」令正淸淨，有正命徧習之慈心解脫。
<lb ed="N" n="0049a07"/>「〔於上方〕……乃至……」正精勤，有正精進徧習之慈心解脫。「〔於上方〕……乃至
<lb ed="N" n="0049a08"/>……」令正近習，有正念徧習之慈心解脫。「〔於上方〕……乃至……」以正定，有正
<lb ed="N" n="0049a09"/>定徧習之慈心解脫。</p>
<lb ed="N" n="0049a10"/><p xml:id="pN44p0049a1001">此八〔聖〕道是慈心解脫之習，依此八〔聖〕道習慈心解脫。……此八〔聖〕
<lb ed="N" n="0049a11"/>道是慈心解脫之伴屬，依此八〔聖〕道善圍繞慈心解脫。此八〔聖〕道是慈心解脫
<lb ed="N" n="0049a12"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.139"/>之習、修習、多作、莊嚴、資具、伴屬、圓滿、俱行、俱生、相合、相應、躍進、
<lb ed="N" n="0049a13"/>明寂、停止、解脫，「此是寂靜」之觀、乘作、實作、隨成、徧熟、善造作、善修習、
<lb ed="N" n="0049a14"/>善攝受、善成就、善解脫，令成、明而爲照。</p></cb:div>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0050a" n="0050a"/>
<lb ed="N" n="0050a01"/>
<lb ed="N" n="0050a02"/>
<lb ed="N" n="0050a03"/>
<lb ed="N" n="0050a04"/>
<lb ed="N" n="0050a05"/>
<lb ed="N" n="0050a06"/>
<lb ed="N" n="0050a07"/>
<lb ed="N" n="0050a08"/>
<lb ed="N" n="0050a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">俱存品第五　離欲論</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Paṭis.2.140"/>俱存品第五　離欲論</head>
<lb ed="N" n="0050a10"/><p xml:id="pN44p0050a1001">一</p><p xml:id="pN44p0050a1002" cb:place="inline">離欲是道，解脫是果，離欲是道者如何？</p>
<lb ed="N" n="0050a11"/><p xml:id="pN44p0050a1101">於預流道之時，依見之義，正見是離邪見，於此隨轉諸煩惱與離諸蘊，則離外
<lb ed="N" n="0050a12"/>之一切因相。</p>
<lb ed="N" n="0050a13"/><p xml:id="pN44p0050a1301">離欲是離欲爲所緣，離欲爲行境，於離欲生，於離欲住，於離欲安住。</p>
<lb ed="N" n="0050a14"/><p xml:id="pN44p0050a1401">離欲者，於離欲有二，涅槃是離欲，涅槃之所緣生一切之法是離欲故是離欲。
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0051a" n="0051a"/>
<lb ed="N" n="0051a01"/>俱生之七支是至離欲，故離欲是道。依此之道諸佛與聲聞到達未到之涅槃故是八〔聖〕
<lb ed="N" n="0051a02"/>道支。於衆多外道之沙門婆羅門雖有諸道，然此八聖道支是最尊、最勝、極勝、最
<lb ed="N" n="0051a03"/>上、最妙，故八〔聖道〕支是於諸道中最勝。</p>
<lb ed="N" n="0051a04"/><p xml:id="pN44p0051a0401">於依現前解之義而正思惟是離邪思惟，依攝受之義而正語是離邪語，依於等起
<lb ed="N" n="0051a05"/>之義而正業是離邪業，依於淸淨之義而正命是離邪命，依於精勤之義而正精進是離
<lb ed="N" n="0051a06"/>邪精進，依於近住之義而正念是離邪念，依於無散亂之義而正定是離邪定，於此離
<lb ed="N" n="0051a07"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.141"/>隨轉諸煩惱與諸蘊，則離外之一切因相。</p>
<lb ed="N" n="0051a08"/><p xml:id="pN44p0051a0801">離欲是離欲爲所緣，離欲爲行境，於離欲生，於離欲住，於離欲安住。</p>
<lb ed="N" n="0051a09"/><p xml:id="pN44p0051a0901">離欲者，離欲有二，涅槃是離欲，涅槃之所緣生一切之法，是離欲故是爲離欲。
<lb ed="N" n="0051a10"/>俱生之七支是至離欲，故離欲是道。依此之道諸佛與聲聞到達未到之涅槃故是八〔聖〕
<lb ed="N" n="0051a11"/>道支。於衆多外道之沙門婆羅門雖有諸道，然此八聖道支是最尊、最勝、極勝、最
<lb ed="N" n="0051a12"/>上、最妙，故八〔聖〕道支是於諸道中最勝。</p>
<lb ed="N" n="0051a13"/><p xml:id="pN44p0051a1301">二</p><p xml:id="pN44p0051a1302" cb:place="inline">於一來道之時，依見之義而正見……乃至……依無散亂之義而正定，是由離麤
<lb ed="N" n="0051a14"/>之欲貪結、瞋結、麤之欲貪隨眠、瞋隨眠，於此離隨轉諸煩惱與諸蘊，則離外之一
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0052a" n="0052a"/>
<lb ed="N" n="0052a01"/>切因相。</p>
<lb ed="N" n="0052a02"/><p xml:id="pN44p0052a0201">離欲者，以離欲爲所緣……〔乃至〕……八〔聖道〕支是爲諸道中最勝。</p>
<lb ed="N" n="0052a03"/><p xml:id="pN44p0052a0301">三</p><p xml:id="pN44p0052a0302" cb:place="inline">於不還道之時，依見之義而正見……乃至……依無散亂之義正定是由離細之欲
<lb ed="N" n="0052a04"/>貪結、瞋結、細之欲貪隨眠、瞋隨眠離，於此離隨轉諸煩惱與諸蘊，則離外之一切
<lb ed="N" n="0052a05"/>因相。</p>
<lb ed="N" n="0052a06"/><p xml:id="pN44p0052a0601"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.142"/>離欲者，以離欲爲所緣……乃至……八〔聖道〕支是爲諸道中最勝。</p>
<lb ed="N" n="0052a07"/><p xml:id="pN44p0052a0701">四</p><p xml:id="pN44p0052a0702" cb:place="inline">於阿羅漢道之時，依見之義而正見……乃至……依無散亂之義正定是由離色
<lb ed="N" n="0052a08"/>貪、無色貪、慢、掉擧、無明、慢隨眠、有貪隨眠、無明隨眠，於此離隨轉諸煩惱
<lb ed="N" n="0052a09"/>與諸蘊，則離外之一切因相。</p>
<lb ed="N" n="0052a10"/><p xml:id="pN44p0052a1001">離欲者，以離欲爲所緣，以離欲爲行境，於離欲生，於離欲住，於離欲安住。</p>
<lb ed="N" n="0052a11"/><p xml:id="pN44p0052a1101">離欲者，離欲有二，涅槃是離欲，涅槃所緣生一切之法，是離欲故是爲離欲。
<lb ed="N" n="0052a12"/>俱生之七支是至離欲，故離欲是道。依此之道諸佛與聲聞到達未到之涅槃故是八〔聖〕
<lb ed="N" n="0052a13"/>道支。於衆多外道之沙門婆羅門雖有諸道，然此之八聖道支是最尊、最勝、極勝、
<lb ed="N" n="0052a14"/>最上、最妙，故八〔聖道〕支是諸道中最勝。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0053a" n="0053a"/>
<lb ed="N" n="0053a01"/><p xml:id="pN44p0053a0101">五</p><p xml:id="pN44p0053a0102" cb:place="inline">見離欲是正見，現前解離欲是正思惟，攝受離欲是正語，等起離欲是正業，淸
<lb ed="N" n="0053a02"/>淨離欲是正命，精勤離欲是正精進，近住離欲是正念，無散亂離欲是正定。近住離
<lb ed="N" n="0053a03"/>欲是念覺支，思擇離欲是擇法覺支，精勤離欲是精進覺支，徧滿離欲是喜覺支，寂
<lb ed="N" n="0053a04"/>靜離欲是輕安覺支，無散亂離欲是定覺支，簡擇離欲是捨覺支。</p>
<lb ed="N" n="0053a05"/><p xml:id="pN44p0053a0501"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.143"/>於不信而不動之離欲是信力，於懈怠而不動之離欲是精進力，於放逸而不動之
<lb ed="N" n="0053a06"/>離欲是念力，於掉擧而不動之離欲是定力，於無明而不動之離欲是慧力。勝解離欲
<lb ed="N" n="0053a07"/>是信根，精勤離欲是精進根，近住離欲是念根，無散亂離欲是定根，見離欲是慧根。</p>
<lb ed="N" n="0053a08"/><p xml:id="pN44p0053a0801">依增上之義〔五〕根是離欲，依不動之義〔五〕力是離欲，依出離之義〔七〕
<lb ed="N" n="0053a09"/>覺支是離欲，依因之義〔八聖〕道〔支〕是離欲，依近住之義〔四〕念住是離欲，
<lb ed="N" n="0053a10"/>依勤之義〔四〕正勤是離欲，依神通之義〔四〕神足是離欲，依如之義〔四〕諦是
<lb ed="N" n="0053a11"/>離欲，依無散亂之義寂止是離欲，依隨觀之義正觀是離欲，依一味之義止觀是離欲，
<lb ed="N" n="0053a12"/>依不超越之義俱存是離欲，依律儀之義戒淸淨是離欲，依無散亂之義心淸淨是離欲，
<lb ed="N" n="0053a13"/>依見之義見淸淨是離欲，依解脫之義解脫是離欲，依通達之義明是離欲，依永捨之
<lb ed="N" n="0053a14"/>義解脫是離欲，依斷之義盡智是離欲。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0054a" n="0054a"/>
<lb ed="N" n="0054a01"/><p xml:id="pN44p0054a0101">志欲是依根本之義而離欲，作意是依等起之義而離欲，觸是依總攝之義而離欲，
<lb ed="N" n="0054a02"/>受是依等趣之義而離欲，定是依現前之義而離欲，念是依增上之義而離欲，慧是依
<lb ed="N" n="0054a03"/>此上義而離欲，解脫是依堅固之義而離欲。見之道是正見，現前解之道是正思惟……
<lb ed="N" n="0054a04"/>乃至……入於不死之涅槃是依盡際之義而爲道。</p>
<lb ed="N" n="0054a05"/><p xml:id="pN44p0054a0501">如是離欲是道。</p>
<lb ed="N" n="0054a06"/><p xml:id="pN44p0054a0601">六</p><p xml:id="pN44p0054a0602" cb:place="inline">解脫是果者如何？</p>
<lb ed="N" n="0054a07"/><p xml:id="pN44p0054a0701">於預流果之時，依見之義，正見是解脫邪見，於此解脫隨轉諸煩惱與諸蘊，則
<lb ed="N" n="0054a08"/>解脫外之一切因相。</p>
<lb ed="N" n="0054a09"/><p xml:id="pN44p0054a0901">解脫是以解脫爲所緣，以解脫爲行境，於解脫生，於解脫住，於解脫安住。</p>
<lb ed="N" n="0054a10"/><p xml:id="pN44p0054a1001">解脫者，解脫有二，涅槃是解脫，涅槃所緣生一切之法是解脫，故解脫是果。</p>
<lb ed="N" n="0054a11"/><p xml:id="pN44p0054a1101"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.144"/>依現前解之義，正思惟是解脫邪思惟，於此解脫隨轉諸煩惱與諸蘊，則解脫外
<lb ed="N" n="0054a12"/>之一切因相。</p>
<lb ed="N" n="0054a13"/><p xml:id="pN44p0054a1301">解脫是以解脫爲所緣，以解脫爲行境，於解脫生，於解脫住，於解脫安住。</p>
<lb ed="N" n="0054a14"/><p xml:id="pN44p0054a1401">解脫者，解脫有二，涅槃是解脫，涅槃所緣生一切之法是解脫，故解脫是果。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0055a" n="0055a"/>
<lb ed="N" n="0055a01"/><p xml:id="pN44p0055a0101">依攝受之義正語是解脫邪語……乃至……依等起之義正業是解脫邪業〔……〕，
<lb ed="N" n="0055a02"/>依淸淨之義正命是解脫邪命〔……〕，依精勤之義正精進是解脫邪精進〔……〕，依
<lb ed="N" n="0055a03"/>近住之義正念是解脫邪念〔……〕，依無散亂之義正定是解脫邪定，於此解脫隨轉諸
<lb ed="N" n="0055a04"/>煩惱與諸蘊，則解脫外之一切因相。</p>
<lb ed="N" n="0055a05"/><p xml:id="pN44p0055a0501">解脫是以解脫爲所緣，以解脫爲行境，於解脫生，於解脫住，於解脫安住。</p>
<lb ed="N" n="0055a06"/><p xml:id="pN44p0055a0601">解脫者，解脫有二，涅槃是解脫，涅槃所緣生一切法是解脫，故解脫是果。</p>
<lb ed="N" n="0055a07"/><p xml:id="pN44p0055a0701">七</p><p xml:id="pN44p0055a0702" cb:place="inline">於一來果之時，依見之義正見是……乃至……依無散亂之義正定是解脫麤之欲
<lb ed="N" n="0055a08"/>貪結、瞋結、麤之欲貪隨眠、瞋隨眠，於解脫此隨轉諸煩惱與諸蘊，則解脫外之一
<lb ed="N" n="0055a09"/>切因相。</p>
<lb ed="N" n="0055a10"/><p xml:id="pN44p0055a1001">解脫是以解脫爲所緣，以解脫爲行境，於解脫生，於解脫住，於解脫安住。</p>
<lb ed="N" n="0055a11"/><p xml:id="pN44p0055a1101">解脫者，解脫有二，涅槃是解脫，涅槃所緣生一切法是解脫，故解脫是果。</p>
<lb ed="N" n="0055a12"/><p xml:id="pN44p0055a1201">八</p><p xml:id="pN44p0055a1202" cb:place="inline">於不還果之時，依見之義正見是……乃至……依無散亂之義正定是解脫細之欲
<lb ed="N" n="0055a13"/>貪結、瞋結、細之欲貪隨眠、瞋隨眠，於此解脫隨轉諸煩惱與諸蘊，則解脫外之一
<lb ed="N" n="0055a14"/>切因相。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0056a" n="0056a"/>
<lb ed="N" n="0056a01"/><p xml:id="pN44p0056a0101"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.145"/>解脫者，以解脫爲所緣，以解脫爲行境，於解脫生，於解脫住，於解脫安住。</p>
<lb ed="N" n="0056a02"/><p xml:id="pN44p0056a0201">解脫者，解脫有二，涅槃是解脫，涅槃所緣生一切法是解脫，故解脫是果。</p>
<lb ed="N" n="0056a03"/><p xml:id="pN44p0056a0301">九</p><p xml:id="pN44p0056a0302" cb:place="inline">於阿羅漢果之時，依見之義正見是……乃至……依無散亂之義正定是解脫色
<lb ed="N" n="0056a04"/>貪、無色貪、慢、掉擧、無明、慢隨眠、有貪隨眠、無明隨眠，於此解脫隨轉諸煩
<lb ed="N" n="0056a05"/>惱與諸蘊，則解脫外之一切因相。</p>
<lb ed="N" n="0056a06"/><p xml:id="pN44p0056a0601">解脫是以解脫爲所緣，以解脫爲行境，於解脫生，於解脫住，於解脫安住。</p>
<lb ed="N" n="0056a07"/><p xml:id="pN44p0056a0701">解脫者，解脫有二，涅槃是解脫，涅槃所緣生一切法是解脫，故解脫是果。</p>
<lb ed="N" n="0056a08"/><p xml:id="pN44p0056a0801">一〇</p><p xml:id="pN44p0056a0803" cb:place="inline">見解脫是正見，現前解脫是正思惟，攝受解脫是正語，等起解脫是正業，淸
<lb ed="N" n="0056a09"/>淨解脫是正命，精勤解脫是正精進，近住解脫是正念，無散亂解脫是正定。近住解
<lb ed="N" n="0056a10"/>脫是念覺支，思擇解脫是擇法覺支，精勤解脫是精進覺支，徧滿解脫是喜覺支，寂
<lb ed="N" n="0056a11"/>靜解脫是輕安覺支，無散亂解脫是定覺支，簡擇解脫是捨覺支。</p>
<lb ed="N" n="0056a12"/><p xml:id="pN44p0056a1201">於不信而不動之解脫是信力，於懈怠而不動之解脫是精進力，於放逸而不動之
<lb ed="N" n="0056a13"/>解脫是念力，於掉擧而不動之解脫是定力，於無明而不動之解脫是慧力。勝解解脫
<lb ed="N" n="0056a14"/>是信根，精勤解脫是精進根，近住解脫是念根，無散亂解脫是定根，見解脫是慧根。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0057a" n="0057a"/>
<lb ed="N" n="0057a01"/><p xml:id="pN44p0057a0101">依增上之義〔五〕根是解脫，依不動之義〔五〕力是解脫，依出離之義〔七〕
<lb ed="N" n="0057a02"/>覺支是解脫，依因之義〔八聖〕道〔支〕是解脫，依近住之義〔四〕念住是解脫，
<lb ed="N" n="0057a03"/>依勤之義〔四〕正勤是解脫，依神通之義〔四〕神足是解脫，依如之義〔四〕諦是
<lb ed="N" n="0057a04"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.146"/>解脫，依無散亂之義寂止是解脫，依隨觀之義正觀是解脫，依一味之義止觀是解脫，
<lb ed="N" n="0057a05"/>依不超越之義俱存是解脫，依律儀之義戒淸淨是解脫，依無散亂之義心淸淨是解脫，
<lb ed="N" n="0057a06"/>依見之義見淸淨是解脫，依解脫之義解脫是解脫，依通達之義明是解脫，依永捨之
<lb ed="N" n="0057a07"/>義解脫是解脫，依斷之義盡智是解脫。</p>
<lb ed="N" n="0057a08"/><p xml:id="pN44p0057a0801">志欲乃依根本之義而解脫，作意是依等起之義而解脫，觸是依總攝之義而解脫，
<lb ed="N" n="0057a09"/>受是依等趣之義而解脫，定是依現前之義而解脫，念是依增上之義而解脫，慧是依
<lb ed="N" n="0057a10"/>此上之義而解脫，解脫是依堅固之義而解脫。見之道是正見，現前解之道是正思惟
<lb ed="N" n="0057a11"/>……入於不死涅槃是依盡際之義而爲道。</p>
<lb ed="N" n="0057a12"/><p xml:id="pN44p0057a1201">如是離欲是道，解脫是果。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0057a13"/>
<lb ed="N" n="0057a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0058a" n="0058a"/>
<lb ed="N" n="0058a01"/>
<lb ed="N" n="0058a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">俱存品第六　無礙解論</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Paṭis.2.147"/>俱存品第六　無礙解論</head>
<lb ed="N" n="0058a03"/><p xml:id="pN44p0058a0301">一</p><p xml:id="pN44p0058a0302" cb:place="inline">如是我聞。一時，世尊在波羅奈<name role="" type="person">仙人墮處</name>鹿野林中。爾時，世尊言五比丘曰：
<lb ed="N" n="0058a04"/>諸比丘！出家〔者〕是不可習此二邊。何者爲二？〔一〕於諸欲專心欲耽著，爲下
<lb ed="N" n="0058a05"/>劣、卑賤、異生類、非尊聖、無義，〔二〕專心於自己之疲勞，爲苦、非尊聖、無義。
<lb ed="N" n="0058a06"/>諸比丘！如來去此兩邊現等覺中道，資於眼生、智生、寂靜、通智、等覺、涅槃。
<lb ed="N" n="0058a07"/>諸比丘！如來現等覺資於眼生、智生、寂靜、通智、等覺、涅槃此之中道者如何？
<lb ed="N" n="0058a08"/>此是八聖道支，謂正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正定。諸比
<lb ed="N" n="0058a09"/>丘！如來現等覺此中道資於眼生、智生、寂靜、通智、等覺、涅槃也。</p>
<lb ed="N" n="0058a10"/><p xml:id="pN44p0058a1001">二</p><p xml:id="pN44p0058a1002" cb:place="inline">復次，諸比丘！此是苦之聖諦：生是苦，老是苦，病是苦，死是苦，怨憎會是
<lb ed="N" n="0058a11"/>苦，愛別離是苦，希求不得是苦，略說之五取蘊是苦。</p>
<lb ed="N" n="0058a12"/><p xml:id="pN44p0058a1201">復次，諸比丘！此是苦集之聖諦：此渴愛生後有，俱行喜貪於隨處歡喜，謂欲
<lb ed="N" n="0058a13"/>愛、有愛、無有愛。</p>
<lb ed="N" n="0058a14"/><p xml:id="pN44p0058a1401"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.148"/>復次，諸比丘！此是苦滅之聖諦：此三愛悉皆離滅、捨離、定棄、解脫、無執。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0059a" n="0059a"/>
<lb ed="N" n="0059a01"/><p xml:id="pN44p0059a0101">復次，諸比丘！此順苦滅道之聖諦：此八聖道支，謂正見……乃至……正定。</p>
<lb ed="N" n="0059a02"/><p xml:id="pN44p0059a0201">三</p><p xml:id="pN44p0059a0202" cb:place="inline">諸比丘！「此苦之聖諦」我於未曾聞之法眼生、智生、慧生、明生、光明生。諸
<lb ed="N" n="0059a03"/>比丘！「應徧知此苦之聖諦……乃至……已令徧知」，我於未曾聞之法眼生、智生、
<lb ed="N" n="0059a04"/>慧生、明生、光明生。</p>
<lb ed="N" n="0059a05"/><p xml:id="pN44p0059a0501">諸比丘！「此是苦集之聖諦」我於未曾聞之法眼生、智生、慧生、明生、光明生。
<lb ed="N" n="0059a06"/>諸比丘！「應斷此苦集之聖諦……乃至……已斷」，我於未曾聞之法眼生、智生、慧
<lb ed="N" n="0059a07"/>生、明生、光明生。</p>
<lb ed="N" n="0059a08"/><p xml:id="pN44p0059a0801">諸比丘！「此苦滅之聖諦」我於未曾聞之法眼生、智生、慧生、明生、光明生。
<lb ed="N" n="0059a09"/>諸比丘！「此應現證之苦滅聖諦……乃至……已現證」，我於未曾聞之法眼生、智生、
<lb ed="N" n="0059a10"/>慧生、明生、光明生。</p>
<lb ed="N" n="0059a11"/><p xml:id="pN44p0059a1101">諸比丘！「此順苦滅道之聖諦」我於未曾聞之法眼生、智生、慧生、明生、光明
<lb ed="N" n="0059a12"/>生。諸比丘！「應修習此順苦滅道之聖諦……乃至……已修習」，我於未曾聞之法眼
<lb ed="N" n="0059a13"/>生、智生、慧生、明生、光明生。</p>
<lb ed="N" n="0059a14"/><p xml:id="pN44p0059a1401">四</p><p xml:id="pN44p0059a1402" cb:place="inline">諸比丘！於此四聖諦，如是三轉十二行相之如實智見，於我未善淸淨時，諸比
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0060a" n="0060a"/>
<lb ed="N" n="0060a01"/>丘！我於天、魔、梵界、沙門、婆羅門、諸生未確認現證無上正等覺。諸比丘！於
<lb ed="N" n="0060a02"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.149"/>此四聖諦，如是三轉十二行相之如實智見，於我已善淸淨時，諸比丘！我則於天、
<lb ed="N" n="0060a03"/>魔、梵界、沙門、婆羅門、諸生已確認現證無上正等覺。復次，於我生見、智，「我
<lb ed="N" n="0060a04"/>心解脫不動，此是最後生，勿復更有後有。」</p>
<lb ed="N" n="0060a05"/><p xml:id="pN44p0060a0501">世尊如是說示，五比丘歡喜而讚嘆世尊之所說。</p>
<lb ed="N" n="0060a06"/><p xml:id="pN44p0060a0601">復次，說此之時，具壽憍陳如遠<anchor xml:id="nkr_note_add_0060a0601" n="0060a0601"/><anchor xml:id="beg0060a0601" n="0060a0601"/>塵<anchor xml:id="end0060a0601"/>離垢之法眼生，「此一切集法是滅法。」</p>
<lb ed="N" n="0060a07"/><p xml:id="pN44p0060a0701">復次，世尊轉法輪時，地居之諸神發出音聲，「此處世尊於波羅奈<name role="" type="person">仙人墮處</name>鹿野
<lb ed="N" n="0060a08"/>林轉無上之法輪，沙門、婆羅門、天、魔、梵或世間之任何人亦不能迴避遮蔽。」四
<lb ed="N" n="0060a09"/>大王衆諸天聞地居之諸神之音聲。<name role="" type="person">三十三天</name>聞四大王衆諸天之音聲……乃至……夜
<lb ed="N" n="0060a10"/>摩天〔……〕覩史多天〔……〕樂變化天〔……〕<name role="" type="person">他化自在天</name>〔……〕梵衆天發出
<lb ed="N" n="0060a11"/>音聲，「此處世尊於波羅奈<name role="" type="person">仙人墮處</name>鹿野林轉無上之法輪，沙門、婆羅門、天、魔、
<lb ed="N" n="0060a12"/>梵或世間之任何人亦不能蓋覆。」</p>
<lb ed="N" n="0060a13"/><p xml:id="pN44p0060a1301">如是刹那、瞬時、須臾而音聲乃至達於梵世。此十千世界乃大震動，於世間出
<lb ed="N" n="0060a14"/>現無量廣大之光輝，超越諸天之天威。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0061a" n="0061a"/>
<lb ed="N" n="0061a01"/><p xml:id="pN44p0061a0101">此時，世尊說優陀那曰：憍陳如乃了解，憍陳如乃了解。因此，名憍陳如而稱
<lb ed="N" n="0061a02"/>爲「<name role="" type="person">阿若憍陳如</name>。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0061001" n="0061001"/></p>
<lb ed="N" n="0061a03"/><p xml:id="pN44p0061a0301"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.150"/>五</p><p xml:id="pN44p0061a0302" cb:place="inline">「此是苦之聖諦」，於未曾聞之法眼生、智生、慧生、明生、光明生。</p>
<lb ed="N" n="0061a04"/><p xml:id="pN44p0061a0401">「眼生」者乃依何之義？「智生」者乃依何之義？「慧生」者乃依何之義？「明生」者
<lb ed="N" n="0061a05"/>乃依何之義？「光明生」者乃依何之義耶？</p>
<lb ed="N" n="0061a06"/><p xml:id="pN44p0061a0601">「眼生」者乃依見之義。「智生」者乃依知之義。「慧生」者乃依了知之義。「明生」
<lb ed="N" n="0061a07"/>者乃依通達之義。「光明生」者乃依光耀之義。</p>
<lb ed="N" n="0061a08"/><p xml:id="pN44p0061a0801">眼是法，智是法，慧是法，明是法，光明是法。此五法是法無礙解之所緣而且
<lb ed="N" n="0061a09"/>是行境。此之所緣是行境，此行境是此之所緣。是故，諸法之智乃稱爲法無礙解。</p>
<lb ed="N" n="0061a10"/><p xml:id="pN44p0061a1001">見之義是義，知之義是義，了知之義是義，通達之義是義，光耀之義是義。此
<lb ed="N" n="0061a11"/>之五義乃無礙解之所緣而且爲行境。此之所緣是此之行境，此之行境是此之所緣。
<lb ed="N" n="0061a12"/>是故，言諸法之智是義無礙解。</p>
<lb ed="N" n="0061a13"/><p xml:id="pN44p0061a1301">爲顯示五法有文詞言，爲顯示五義有文詞言。此之十詞是詞無礙解之所緣而且
<lb ed="N" n="0061a14"/>爲行境。此之所緣乃此之行境，此之行境乃此之所緣。是故，言諸詞之智是詞無礙
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0062a" n="0062a"/>
<lb ed="N" n="0062a01"/>解。</p>
<lb ed="N" n="0062a02"/><p xml:id="pN44p0062a0201">有五法之智，有五義之智，有十詞之智。此之二十智是辯無礙解之所緣而且爲
<lb ed="N" n="0062a03"/>行境。此之所緣乃此之行境，此之行境乃此之所緣。是故，言諸辯之智是辯無礙解。</p>
<lb ed="N" n="0062a04"/><p xml:id="pN44p0062a0401">六</p><p xml:id="pN44p0062a0402" cb:place="inline">「應徧知此苦之聖諦……乃至……已徧知」，於未曾聞之法眼生、智生、慧生、
<lb ed="N" n="0062a05"/>明生、光明生。</p>
<lb ed="N" n="0062a06"/><p xml:id="pN44p0062a0601"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.151"/>「眼生」者是依何之義？「智生」者是依何之義？「慧生」者是依何之義？「明生」者
<lb ed="N" n="0062a07"/>是依何之義？「光明生」者是依何之義？</p>
<lb ed="N" n="0062a08"/><p xml:id="pN44p0062a0801">「眼生」者，是依見之義。「智生」者是依知之義。「慧生」者是依了知之義。「明生」
<lb ed="N" n="0062a09"/>者是依通達之義。「光明生」者是依光耀之義。</p>
<lb ed="N" n="0062a10"/><p xml:id="pN44p0062a1001">眼是法，智是法，慧是法，明是法，光明是法。此之五法乃法無礙解之所緣而
<lb ed="N" n="0062a11"/>且爲行境。此之所緣乃此之行境，此之行境乃此之所緣。是故，言諸法之智是法無
<lb ed="N" n="0062a12"/>礙解。</p>
<lb ed="N" n="0062a13"/><p xml:id="pN44p0062a1301">見之義是義，知之義是義，了知之義是義，通達之義是義，光耀之義是義。此
<lb ed="N" n="0062a14"/>之五義是義無礙解之所緣而且爲行境。此之所緣乃此之行境，此之行境乃此之所緣。
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0063a" n="0063a"/>
<lb ed="N" n="0063a01"/>是故，言諸義之智是義無礙解。</p>
<lb ed="N" n="0063a02"/><p xml:id="pN44p0063a0201">爲顯示五法有文詞言，爲顯示五義有文詞言。此之十詞是詞無礙解之所緣而且
<lb ed="N" n="0063a03"/>爲行境。此之所緣乃此之行境，此之行境乃此之所緣。是故，言諸詞之智是詞無礙
<lb ed="N" n="0063a04"/>解。</p>
<lb ed="N" n="0063a05"/><p xml:id="pN44p0063a0501">有五法之智，有五義之智，有十詞之智。此二十智是辯無礙解之所緣而且爲行
<lb ed="N" n="0063a06"/>境。此之所緣乃此之行境，此之行境乃此之所緣。是故，言諸辯之智是辯無礙解。</p>
<lb ed="N" n="0063a07"/><p xml:id="pN44p0063a0701">於苦聖諦有十五法、十五義、三十詞、六十智。</p>
<lb ed="N" n="0063a08"/><p xml:id="pN44p0063a0801">七</p><p xml:id="pN44p0063a0802" cb:place="inline">「此是苦集之聖諦」於未曾聞之法眼生……乃至……光明生……乃至……「應斷
<lb ed="N" n="0063a09"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.152"/>此苦集之聖諦……乃至……已斷」，於未曾聞之法眼生……乃至……光明生……乃至
<lb ed="N" n="0063a10"/>……於集聖諦有十五法、十五義、三十詞、六十智。</p>
<lb ed="N" n="0063a11"/><p xml:id="pN44p0063a1101">「此是苦滅之聖諦」於未曾聞之法眼生……乃至……光明生……乃至……「應現
<lb ed="N" n="0063a12"/>證此苦滅之聖諦……乃至……已現證」，於未曾聞之法眼生……乃至……光明生……
<lb ed="N" n="0063a13"/>乃至……於苦滅聖諦有十五法、十五義、三十詞、六十智。</p>
<lb ed="N" n="0063a14"/><p xml:id="pN44p0063a1401">「此是順苦滅道之聖諦」於未曾聞之法眼生……乃至……光明生……乃至「應修
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0064a" n="0064a"/>
<lb ed="N" n="0064a01"/>習此順苦滅道之聖諦……乃至……已修習」，於未曾聞之法眼生……乃至……光明生
<lb ed="N" n="0064a02"/>……乃至……於順苦滅道諦有十五法、十五義、三十詞、六十智。</p>
<lb ed="N" n="0064a03"/><p xml:id="pN44p0064a0301">此之四聖諦有六十法、六十義、百二十詞、二百四十智。</p>
<lb ed="N" n="0064a04"/><p xml:id="pN44p0064a0401">八</p><p xml:id="pN44p0064a0402" cb:place="inline">諸比丘！「此身之身觀也」，我於未曾聞之法眼生……乃至……光明生。諸比丘！
<lb ed="N" n="0064a05"/>「應修習此身之身觀也」，我於未曾聞之法眼生……乃至……光明生。「此受之……乃
<lb ed="N" n="0064a06"/>至……此心之……乃至……此法之法觀也」，於未曾聞之法眼生……乃至光明生。諸
<lb ed="N" n="0064a07"/>比丘！「應修習此法之法觀……乃至……已修習」，我於未曾聞之法眼生……乃至
<lb ed="N" n="0064a08"/>……光明生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0064002" n="0064002"/>。</p>
<lb ed="N" n="0064a09"/><p xml:id="pN44p0064a0901"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.153"/>「此身之身觀也」，於未曾聞之法眼生……乃至……光明生。「應修習此身之身觀
<lb ed="N" n="0064a10"/>……乃至……已修習」，於未曾聞法之法眼生、智生、慧生、明生、光明生。</p>
<lb ed="N" n="0064a11"/><p xml:id="pN44p0064a1101">「眼生」者是依何之義？「智生」者是依何之義？「慧生」者是依何之義？「明生」者
<lb ed="N" n="0064a12"/>是依何之義？「光明生」者是依何之義？</p>
<lb ed="N" n="0064a13"/><p xml:id="pN44p0064a1301">「眼生」者是依見之義……乃至……是故，言諸辯之智是辯無礙解。身之身觀念
<lb ed="N" n="0064a14"/>住有十五法、十五義、三十詞、六十智。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0065a" n="0065a"/>
<lb ed="N" n="0065a01"/><p xml:id="pN44p0065a0101"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.154"/>「此受之……乃至……此心之……乃至……應修習此法之法觀……乃至……已
<lb ed="N" n="0065a02"/>修習」，於未曾聞之法眼生……乃至光明生〔……〕於法之法觀念住有十五法、十五
<lb ed="N" n="0065a03"/>義、三十詞、六十智。</p>
<lb ed="N" n="0065a04"/><p xml:id="pN44p0065a0401">於四念住有六十法、六十義、百二十詞、二百四十智。</p>
<lb ed="N" n="0065a05"/><p xml:id="pN44p0065a0501">九</p><p xml:id="pN44p0065a0502" cb:place="inline">諸比丘！「此欲三摩地勤行成就之神足」，我於未曾聞之法眼生……乃至……光
<lb ed="N" n="0065a06"/>明生。諸比丘！「應修習此欲三摩地勤行成就之神足……乃至……已修習」我於未曾
<lb ed="N" n="0065a07"/>聞之法眼生……乃至……光明生。「此勤三摩地……乃至……此心三摩地……乃至
<lb ed="N" n="0065a08"/>……此觀三摩地勤行成就之神足」，我於未曾聞之法眼生……乃至……光明生。諸比
<lb ed="N" n="0065a09"/>丘！「應修習此觀三摩地勤行成就之神足……乃至……已修習」我於未曾聞之法眼生
<lb ed="N" n="0065a10"/>……乃至……光明生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0065003" n="0065003"/>。</p>
<lb ed="N" n="0065a11"/><p xml:id="pN44p0065a1101">一〇</p><p xml:id="pN44p0065a1103" cb:place="inline">「此欲三摩地勤行成就之神足」，於未曾聞之法生眼……乃至……光明生。「應
<lb ed="N" n="0065a12"/>修習此欲三摩地勤行成就之神足……乃至……已修習」，我於未曾聞之法眼生、智
<lb ed="N" n="0065a13"/>生、慧生、明生、光明生。</p>
<lb ed="N" n="0065a14"/><p xml:id="pN44p0065a1401"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.155"/>「眼生」者是依何之義？……〔乃至〕……是故，言諸辯之智是辯無礙解。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0066a" n="0066a"/>
<lb ed="N" n="0066a01"/><p xml:id="pN44p0066a0101">於欲三摩地勤行成就之神足有十五法、十五義、三十詞、六十智。</p>
<lb ed="N" n="0066a02"/><p xml:id="pN44p0066a0201">「此勤行三摩地……乃至……心三摩地……乃至……此觀三摩地勤行成就之神
<lb ed="N" n="0066a03"/>足」，於未曾聞之法眼生……乃至……光明生。「應修習此觀三摩地勤行成就之神足
<lb ed="N" n="0066a04"/>……乃至……已修習」，於未曾聞之法眼生……乃至光明生……乃至……是故，言諸
<lb ed="N" n="0066a05"/>辯之智是辯無礙解。</p>
<lb ed="N" n="0066a06"/><p xml:id="pN44p0066a0601">於觀三摩地勤行成就之神足有十五法、十五義、三十詞、六十智。</p>
<lb ed="N" n="0066a07"/><p xml:id="pN44p0066a0701">於四神足有六十法、六十義、百二十詞、二百四十智。</p>
<lb ed="N" n="0066a08"/><p xml:id="pN44p0066a0801"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.156"/>一一</p><p xml:id="pN44p0066a0803" cb:place="inline">諸比丘！「集也集也」，於未曾聞之法毘婆尸菩薩眼生……乃至光明生。諸比
<lb ed="N" n="0066a09"/>丘！「滅也滅也」，於未曾聞之法毘婆尸菩薩眼生……乃至……光明生。於毘婆尸菩
<lb ed="N" n="0066a10"/>薩之說有十法、十義、二十詞、四十智。</p>
<lb ed="N" n="0066a11"/><p xml:id="pN44p0066a1101">諸比丘！「集也集也」，於未曾聞之法尸棄菩薩……乃至……毘舍浮菩薩……乃
<lb ed="N" n="0066a12"/>至……俱留孫菩薩……乃至……拘那含牟尼菩薩……乃至……迦葉菩薩眼生……乃
<lb ed="N" n="0066a13"/>至……光明生。諸比丘！「滅也滅也」，於未曾聞之法迦葉菩薩眼生……乃至光明生。
<lb ed="N" n="0066a14"/>於迦葉菩薩之說有十法、十義、二十詞、四十智。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0067a" n="0067a"/>
<lb ed="N" n="0067a01"/><p xml:id="pN44p0067a0101">諸比丘！「集也集也」，於未曾聞之法喬答摩菩薩眼生……乃至……光明生。諸
<lb ed="N" n="0067a02"/>比丘！「滅也滅也」，於未曾聞之法喬達摩菩薩眼生……乃至光明生。於喬達摩菩薩
<lb ed="N" n="0067a03"/>之說有十法、十義、二十詞、四十智。</p>
<lb ed="N" n="0067a04"/><p xml:id="pN44p0067a0401">於七菩薩之七說有七十法、七十義、百四十詞、二百八十智。</p>
<lb ed="N" n="0067a05"/><p xml:id="pN44p0067a0501">一二</p><p xml:id="pN44p0067a0503" cb:place="inline">「已知、見、解、現證凡通智之通智義，以慧接觸而無不以慧接觸之通智義」
<lb ed="N" n="0067a06"/>眼生、智生、慧生、明生、光明生。於通智之通智義有二十五法、二十五義、五十
<lb ed="N" n="0067a07"/>詞、百智。</p>
<lb ed="N" n="0067a08"/><p xml:id="pN44p0067a0801">「已知、見、解……乃至……凡遍智之遍智義……乃至……斷之斷義……乃至
<lb ed="N" n="0067a09"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.157"/>……修習之修習義……乃至……現證之現證義」……光明生。於現證之現證義有二十
<lb ed="N" n="0067a10"/>五法、二十五義、五十詞、百智。</p>
<lb ed="N" n="0067a11"/><p xml:id="pN44p0067a1101">於通智之通智義，遍智之遍智義，斷之斷義，修習之修習義，現證之現證義有
<lb ed="N" n="0067a12"/>百二十五法、百二十五義、二百五十詞、五百智。</p>
<lb ed="N" n="0067a13"/><p xml:id="pN44p0067a1301">一三</p><p xml:id="pN44p0067a1303" cb:place="inline">「凡已知、見、解蘊之蘊義……乃至……」……光明生。於蘊之蘊義有二十五
<lb ed="N" n="0067a14"/>法……乃至……百智。「已知、見、解……乃至……凡界之界義……乃至……處之處
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0068a" n="0068a"/>
<lb ed="N" n="0068a01"/>義……乃至……有爲之有爲義……乃至……無爲之無爲義」……光明生。於無爲之無
<lb ed="N" n="0068a02"/>爲義有二十五法、二十五義、五十詞、百智。</p>
<lb ed="N" n="0068a03"/><p xml:id="pN44p0068a0301">於蘊之蘊義，界之界義，處之處義，有爲之有爲義，無爲之無爲義有百二十五
<lb ed="N" n="0068a04"/>法、百二十五義、二百五十詞、五百智。</p>
<lb ed="N" n="0068a05"/><p xml:id="pN44p0068a0501">一四</p><p xml:id="pN44p0068a0503" cb:place="inline">「凡已知、見、解苦之苦義……乃至……」光明生。於苦之苦義有二十五法……
<lb ed="N" n="0068a06"/>乃至……百智。「凡已知、見、解集之集義……乃至……滅之滅義……乃至……道之
<lb ed="N" n="0068a07"/>道義……乃至……」……光明生。於道之道義有二十五法、二十五義、五十詞、百智。</p>
<lb ed="N" n="0068a08"/><p xml:id="pN44p0068a0801">於四聖諦有百法、百義、二百詞、四百智。</p>
<lb ed="N" n="0068a09"/><p xml:id="pN44p0068a0901">一五</p><p xml:id="pN44p0068a0903" cb:place="inline">「凡已知、見、解……乃至……義無礙解之義無礙解義……乃至……」……光
<lb ed="N" n="0068a10"/>明生。義無礙解之義無礙解義有二十五法……乃至百智。「凡已知、見、解……乃
<lb ed="N" n="0068a11"/>至……法無礙解之法無礙解義……乃至……詞無礙解之詞無礙解義……乃至……辯
<lb ed="N" n="0068a12"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.158"/>無礙解之辯無礙解義」……光明生。於辯無礙解之辯無礙解義有二十五法……乃至百
<lb ed="N" n="0068a13"/>智。</p>
<lb ed="N" n="0068a14"/><p xml:id="pN44p0068a1401">於四無礙解有百法、百義、二百詞、四百智。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0069a" n="0069a"/>
<lb ed="N" n="0069a01"/><p xml:id="pN44p0069a0101">一六</p><p xml:id="pN44p0069a0103" cb:place="inline">「凡已知、見解……乃至……根上下智」……光明生。於根上下智有二十五法
<lb ed="N" n="0069a02"/>……乃至……百智。「凡已知、見、解……乃至……有情意樂意趣智……乃至……對偶
<lb ed="N" n="0069a03"/>示導智……乃至……成大悲智……乃至……無障智」……光明生。於無障智有二十五
<lb ed="N" n="0069a04"/>法……乃至……百智。</p>
<lb ed="N" n="0069a05"/><p xml:id="pN44p0069a0501">於六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0069004" n="0069004"/>佛法有百五十法、百五十義、三百詞、六百智。</p>
<lb ed="N" n="0069a06"/><p xml:id="pN44p0069a0601">於無礙解論有八百五十法、八百五十義、千七百詞、三千四百智。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0069a07"/>
<lb ed="N" n="0069a08"/>
<lb ed="N" n="0069a09"/>
<lb ed="N" n="0069a10"/>
<lb ed="N" n="0069a11"/>
<lb ed="N" n="0069a12"/>
<lb ed="N" n="0069a13"/>
<lb ed="N" n="0069a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0070a" n="0070a"/>
<lb ed="N" n="0070a01"/>
<lb ed="N" n="0070a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">俱存品第七　法輪論</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Paṭis.2.159"/>俱存品第七　法輪論</head>
<lb ed="N" n="0070a03"/><p xml:id="pN44p0070a0301">一</p><p xml:id="pN44p0070a0302" cb:place="inline">如是我聞。一時，世尊於波羅奈……因此，名憍陳如，稱爲「<name role="" type="person">阿若憍陳如</name>」。</p>
<lb ed="N" n="0070a04"/><p xml:id="pN44p0070a0401">「此是苦之聖諦」，於未曾聞之法眼生、智生、慧生、明生、光明生。</p>
<lb ed="N" n="0070a05"/><p xml:id="pN44p0070a0501">「眼生」者，是依何之義？「智生」者，是依何之義？「慧生」者，是依何之義？「明
<lb ed="N" n="0070a06"/>生」者，是依何之義？「光明生」者，是依何之義？</p>
<lb ed="N" n="0070a07"/><p xml:id="pN44p0070a0701">「眼生」是依見之義。「智生」是依知之義。「慧生」是依了知之義。「明生」是依通
<lb ed="N" n="0070a08"/>達之義。「光明生」是依光耀之義。</p>
<lb ed="N" n="0070a09"/><p xml:id="pN44p0070a0901">眼是法，見之義是義。智是法，知之義是義。慧是法，了知之義是義。明是法，
<lb ed="N" n="0070a10"/>通達之義是義。光明是法，光耀之義是義。此五法、五義以苦爲事，以諦爲事，以
<lb ed="N" n="0070a11"/>諦爲所緣，以諦爲行境，諦所攝，諦所屬，且於諦而生，於諦而住，於諦而安住。</p>
<lb ed="N" n="0070a12"/><p xml:id="pN44p0070a1201">二</p><p xml:id="pN44p0070a1202" cb:place="inline">「法輪」者，依何之義而爲法輪？</p>
<lb ed="N" n="0070a13"/><p xml:id="pN44p0070a1301">轉法與輪，故爲法輪，轉輪與法，故爲法輪，以爲法轉，故爲法輪，以轉法所
<lb ed="N" n="0070a14"/>行，故爲法輪，轉住於法，故爲法輪，轉安住於法，故爲法輪，轉令安住於法，故
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0071a" n="0071a"/>
<lb ed="N" n="0071a01"/>爲法輪，於法得轉自在，故爲法輪，於法令得轉自在，故爲法輪，於法得轉究竟，
<lb ed="N" n="0071a02"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.160"/>故爲法輪，於法令得轉究竟，故爲法輪，於法得轉無畏，故爲法輪，於法令得轉無
<lb ed="N" n="0071a03"/>畏，故爲法輪，轉恭敬法，故爲法輪，轉尊重法，故爲法輪，轉尊敬法，故爲法輪，
<lb ed="N" n="0071a04"/>轉供養法，故爲法輪，轉畏敬法，故爲法輪，轉法幢，故爲法輪，轉法幟，故爲法
<lb ed="N" n="0071a05"/>輪，轉法增上，故爲法輪，此法輪於沙門、婆羅門、天、魔、梵或世間之任何人亦
<lb ed="N" n="0071a06"/>不能迴避遮蔽，故爲法輪。</p>
<lb ed="N" n="0071a07"/><p xml:id="pN44p0071a0701">信根是法，轉此法，故爲法輪。精進根是法，轉此法，故爲法輪。念根是法，
<lb ed="N" n="0071a08"/>轉此法，故爲法輪。定根是法，轉此法，故爲法輪。慧根是法，轉此法，故爲法輪。
<lb ed="N" n="0071a09"/>信力……〔乃至〕……精進力……〔乃至〕……念力……〔乃至〕……定力……乃
<lb ed="N" n="0071a10"/>至……慧力……〔乃至〕……念覺支……〔乃至〕……擇法覺支……〔乃至〕……
<lb ed="N" n="0071a11"/>精進覺支……〔乃至〕……喜覺支……〔乃至〕……輕安覺支……〔乃至〕……定
<lb ed="N" n="0071a12"/>覺支……〔乃至〕……捨覺支……〔乃至〕……正見……〔乃至〕……正思惟……
<lb ed="N" n="0071a13"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.161"/>〔乃至〕……正語……〔乃至〕……正業……〔乃至〕……正命……〔乃至〕……
<lb ed="N" n="0071a14"/>正精進……〔乃至〕正念……〔乃至〕……正定是法，轉此法，故爲法輪。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0072a" n="0072a"/>
<lb ed="N" n="0072a01"/><p xml:id="pN44p0072a0101">依增上之義〔五〕根是法，轉此法，故爲法輪。依不動之義〔五〕力……〔乃
<lb ed="N" n="0072a02"/>至〕……依出離之義〔七〕覺支……〔乃至〕……依因之義〔八聖〕道支……〔乃
<lb ed="N" n="0072a03"/>至〕……依近住之義〔四〕念住……〔乃至〕……依勤之義〔四〕正勤……〔乃至〕
<lb ed="N" n="0072a04"/>……依神通之義〔四〕神足……〔乃至〕……依如之義〔四〕諦……〔乃至〕……
<lb ed="N" n="0072a05"/>依無散亂之義而寂止……〔乃至〕……依隨觀之義而正觀……〔乃至〕……依一味
<lb ed="N" n="0072a06"/>之義而止觀……〔乃至〕……依不超越之義而俱存……〔乃至〕……依律儀之義而
<lb ed="N" n="0072a07"/>戒淸淨……〔乃至〕……依無散亂之義而心淸淨……〔乃至〕……依見之義而見淸
<lb ed="N" n="0072a08"/>淨……〔乃至〕……依解脫之義而解脫……〔乃至〕……依通達之義而明……〔乃
<lb ed="N" n="0072a09"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.162"/>至〕……依永捨之義而解脫……〔乃至〕……依斷之義而盡智……〔乃至〕……依止
<lb ed="N" n="0072a10"/>滅之義而無生智是法，轉此法，故爲法輪。</p>
<lb ed="N" n="0072a11"/><p xml:id="pN44p0072a1101">志欲是依根本之義而爲法，轉此法，故爲法輪。作意是依等起之義……〔乃至〕
<lb ed="N" n="0072a12"/>……觸是依總攝之義……〔乃至〕……受是依等趣之義……〔乃至〕……定是依現
<lb ed="N" n="0072a13"/>前之義……〔乃至〕……念是依增上之義……〔乃至〕……慧是依此上義……〔乃
<lb ed="N" n="0072a14"/>至〕……解脫是依堅固之義……〔乃至〕……入於不死涅槃是依盡際之義而爲法，
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0073a" n="0073a"/>
<lb ed="N" n="0073a01"/>轉此法，故爲法輪。</p>
<lb ed="N" n="0073a02"/><p xml:id="pN44p0073a0201">三</p><p xml:id="pN44p0073a0202" cb:place="inline">「應爲徧知此苦之聖諦……乃至……已徧知」，於未曾聞之法眼生……乃至……
<lb ed="N" n="0073a03"/>光明生。「眼生」者，是依何義？……乃至……「光明生」者，是依何義？</p>
<lb ed="N" n="0073a04"/><p xml:id="pN44p0073a0401">「眼生」是依見之義……〔乃至〕……「光明生」是依光耀之義。</p>
<lb ed="N" n="0073a05"/><p xml:id="pN44p0073a0501">眼是法，見之義是義……乃至……光明是法，光耀之義是義。此五法、五義以
<lb ed="N" n="0073a06"/>苦爲事，以諦爲事……乃至……安住於諦。</p>
<lb ed="N" n="0073a07"/><p xml:id="pN44p0073a0701">法輪者依何義爲法輪？轉法與輪，故爲法輪……乃至……入於不死涅槃是依盡
<lb ed="N" n="0073a08"/>際之義而爲法，轉此之法，故爲法輪。</p>
<lb ed="N" n="0073a09"/><p xml:id="pN44p0073a0901">四</p><p xml:id="pN44p0073a0902" cb:place="inline">「此是苦集之聖諦」，於未曾聞之法眼生……乃至……光明生。「應斷此苦集之聖
<lb ed="N" n="0073a10"/>諦……乃至……已斷」，於未曾聞之法眼生……乃至……光明生。「眼生」者，是依
<lb ed="N" n="0073a11"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.163"/>何義？……乃至……「光明生」者，是依何義？「眼生」是依見之義……乃至……「光明
<lb ed="N" n="0073a12"/>生」是依光耀之義。眼是法，見之義是義……乃至……光明是法，光耀之義是義。此
<lb ed="N" n="0073a13"/>五法、五義以集爲事，以諦爲事……乃至……以滅爲事，以諦爲事……乃至……以
<lb ed="N" n="0073a14"/>道爲事，以諦爲事，以諦爲所緣……乃至……安住於諦。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0074a" n="0074a"/>
<lb ed="N" n="0074a01"/><p xml:id="pN44p0074a0101">法輪者，是依何之義而爲法輪？轉法與輪，故爲法輪……乃至……入於不死涅
<lb ed="N" n="0074a02"/>槃是依盡際之義爲法，轉此法，故爲法輪。</p>
<lb ed="N" n="0074a03"/><p xml:id="pN44p0074a0301">五</p><p xml:id="pN44p0074a0302" cb:place="inline">諸比丘！「此身之身觀」，我於未曾聞之法眼生……乃至……光明生。諸比丘！
<lb ed="N" n="0074a04"/>「應修習此身之身觀……乃至……已令修習」，我於未曾聞法眼生……乃至……光明
<lb ed="N" n="0074a05"/>生。「此受之……乃至……此心之……乃至……此法之法觀」，我於未曾聞之法眼生
<lb ed="N" n="0074a06"/>……乃至……光明生。諸比丘！「應修習此法之法觀……乃至……已令修習」，我於未
<lb ed="N" n="0074a07"/>曾聞之法眼生……乃至……光明生。</p>
<lb ed="N" n="0074a08"/><p xml:id="pN44p0074a0801">「此身之身觀」……乃至……光明生。「眼生」者，是依何之義？……乃至……「光
<lb ed="N" n="0074a09"/>明生」者，是依何之義？「眼生」是依見之義……乃至……「光明生」者，是依光耀之
<lb ed="N" n="0074a10"/>義。眼是法，見之義是義……乃至……光明是法，光耀之義是義。此五法、五義以
<lb ed="N" n="0074a11"/>身爲事，以念住爲事……乃至……以受爲事，以念住爲事……乃至……以心爲事，
<lb ed="N" n="0074a12"/>以念住爲事……乃至……以法爲事，以念住爲事……乃至……安住於念住。「法輪」
<lb ed="N" n="0074a13"/>者，是依何義而爲法輪？轉法與輪，故爲法輪……乃至……入於不死涅槃是依盡際
<lb ed="N" n="0074a14"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.164"/>之義爲法，轉此法，故爲法輪。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0075a" n="0075a"/>
<lb ed="N" n="0075a01"/><p xml:id="pN44p0075a0101">六</p><p xml:id="pN44p0075a0102" cb:place="inline">諸比丘！「此欲三摩地勤行成就之神足」，我於未曾聞之法眼生……乃至……光
<lb ed="N" n="0075a02"/>明生。諸比丘！「應修習此欲三摩地勤行成就之神足……乃至……此勤三摩地……乃
<lb ed="N" n="0075a03"/>至……此心三摩地……乃至……此觀三摩地勤行成就之神足」……乃至……光明
<lb ed="N" n="0075a04"/>生。諸比丘！「應修習此觀三摩地勤行成就之神足」……乃至……光明生。</p>
<lb ed="N" n="0075a05"/><p xml:id="pN44p0075a0501">「此欲三摩地勤行成就之神足」……乃至……光明生。「眼生」者，是依何之義？
<lb ed="N" n="0075a06"/>……乃至……「光明生」者，是依何義？「眼生」是依見之義……乃至……「光明生」是
<lb ed="N" n="0075a07"/>依光耀之義。眼是法、見之義是義……乃至……光明是法，光耀之義是義。此五法、
<lb ed="N" n="0075a08"/>五義以欲爲事，以神足爲事，以神足爲所緣……乃至……安住於神足。法輪者，依
<lb ed="N" n="0075a09"/>何義是法輪？轉法與輪，故是法輪。……乃至……不死涅槃是依盡際之義而爲法，
<lb ed="N" n="0075a10"/>轉此法與輪，故是爲法輪。</p>
<lb ed="N" n="0075a11"/><p xml:id="pN44p0075a1101">「此勤三摩地勤行成就之神足」……乃至……光明生。「眼生」者，是依何之義？
<lb ed="N" n="0075a12"/>……乃至……「光明生」者，是依何之義？「眼生」是依見之義……乃至……「光明生」
<lb ed="N" n="0075a13"/>是依光耀之義。眼是法，見之義是義……乃至……光明是法，光耀之義是義。此五
<lb ed="N" n="0075a14"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.165"/>法、五義以勤爲事，以神足爲事……乃至……以心爲事，以神足爲事……乃至……
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0076a" n="0076a"/>
<lb ed="N" n="0076a01"/>以觀爲事，以神足爲所緣……乃至……安住於神足。法輪者，依何義爲法輪？轉法
<lb ed="N" n="0076a02"/>與輪，故法輪……乃至……入於不死涅槃而依盡際之義是法，轉此法故是法輪。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0076a03"/>
<lb ed="N" n="0076a04"/>
<lb ed="N" n="0076a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">俱存品第八　出世間論</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Paṭis.2.166"/>俱存品第八　出世間論</head>
<lb ed="N" n="0076a06"/><p xml:id="pN44p0076a0601">一</p><p xml:id="pN44p0076a0602" cb:place="inline">何等之法是出世間？</p>
<lb ed="N" n="0076a07"/><p xml:id="pN44p0076a0701">乃四念住、四正勤、四神足、五根、五力、七覺支、八〔聖〕道支、四聖道、
<lb ed="N" n="0076a08"/>四沙門果及涅槃。此等之法是出世間。</p>
<lb ed="N" n="0076a09"/><p xml:id="pN44p0076a0901">出世間者，依何義是出世間？</p>
<lb ed="N" n="0076a10"/><p xml:id="pN44p0076a1001">度世間故是出世間，由世間渡故是出世間，由世間而渡故是出世間，由渡出世
<lb ed="N" n="0076a11"/>間故是出世間，超世間故是出世間，超越世間故是出世間，已超越世間故是出世間，
<lb ed="N" n="0076a12"/>於世間是過大故是出世間，度世間邊故是出世間，由世間出離故是出世間，由世間
<lb ed="N" n="0076a13"/>而出離故是出世間，由世間出而出離故是出世間，由世間已出離故是出世間，由世
<lb ed="N" n="0076a14"/>間出而已出離故出世間，不住於世間故是出世間，於世間不住故是出世間，於世間
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0077a" n="0077a"/>
<lb ed="N" n="0077a01"/>不被染故是出世間，依世間而不被染故是出世間，於世間不被雜染故是出世間，依
<lb ed="N" n="0077a02"/>世間不被雜染故是出世間，於世間不被隨染故是出世間，依世間不被隨染故是出世
<lb ed="N" n="0077a03"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.167"/>間，於世間離脫故是出世間，與世間離脫故是出世間，由世間離脫故是出世間，由
<lb ed="N" n="0077a04"/>世間而離脫故是出世間，由世間出而離脫故是出世間，於世間離繫故是出世間，與
<lb ed="N" n="0077a05"/>世間離繫故是出世間，由世間而離繫故是出世間，由世間出而離繫故是出世間。世
<lb ed="N" n="0077a06"/>間爲淨故是出世間，由世間而淨故是出世間，由世間出而淨故是出世間，由世間淸
<lb ed="N" n="0077a07"/>淨故是出世間，由世間出而淸淨故是出世間，由世間出故是出世間，由世間而出故
<lb ed="N" n="0077a08"/>是出世間，由世間出而出故是出世間，由世間退轉故是出世間，由世間而退轉故是
<lb ed="N" n="0077a09"/>出世間，由世間出而退轉故是出世間，於世間不被著故是出世間，於世間不被執故
<lb ed="N" n="0077a10"/>是出世間，於世間不被轉故是出世間，斷世間故是出世間，已斷世間故是出世間，
<lb ed="N" n="0077a11"/>止滅世間故是出世間，已止滅世間故是出世間，世間之過去故是出世間，世間之不
<lb ed="N" n="0077a12"/>到故是出世間，世間之非境故是出世間，世間之不共故是出世間，吐世間故是出世
<lb ed="N" n="0077a13"/>間，不吞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0077001" n="0077001"/>世間故是出世間，斷世間故是出世間，不取世間故是出世間，遠離世間
<lb ed="N" n="0077a14"/>故是出世間，不近依世間故是出世間，離薰世間故是出世間，不徧薰世間故是出世
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0078a" n="0078a"/>
<lb ed="N" n="0078a01"/>間，勝超世間而住故是出世間。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0078a02"/>
<lb ed="N" n="0078a03"/>
<lb ed="N" n="0078a04"/>
<lb ed="N" n="0078a05"/>
<lb ed="N" n="0078a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">俱存品第九　力論</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Paṭis.2.168"/>俱存品第九　力論</head>
<lb ed="N" n="0078a07"/>
<lb ed="N" n="0078a08"/><p cb:type="head3" xml:id="pN44p0078a0801"><name role="" type="person">舍衛國</name>因緣</p>
<lb ed="N" n="0078a09"/><p xml:id="pN44p0078a0901">一</p><p xml:id="pN44p0078a0902" cb:place="inline">諸比丘！如是有五力。以何爲五？乃信力、精進力、念力、定力、慧力。諸比
<lb ed="N" n="0078a10"/>丘！有如是五力。</p>
<lb ed="N" n="0078a11"/><p xml:id="pN44p0078a1101">復次，有六十八力。〔謂〕信力、精進力、念力、定力、慧力、慚力、愧力、擇
<lb ed="N" n="0078a12"/>力、修習力、無呵責力、攝力、忍力、施設力、審慮力<anchor xml:id="nkr_note_orig_0078001" n="0078001"/>、自在力、攝持力、寂止
<lb ed="N" n="0078a13"/>力、正觀力、十有學力、十無學力、十漏盡力、十神通力、十如來力。</p>
<lb ed="N" n="0078a14"/><p xml:id="pN44p0078a1401">二</p><p xml:id="pN44p0078a1402" cb:place="inline">如何是信力？於不信不動故是信力，依持俱生之法義是信力，依永斷煩惱義是
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0079a" n="0079a"/>
<lb ed="N" n="0079a01"/>信力，依通達初淨之義是信力，依心之攝持義是信力，依心之淸淨義是信力，依殊
<lb ed="N" n="0079a02"/>勝證得之義是信力，依上通達之義是信力，依〔四〕諦現觀之義是信力，依令住於
<lb ed="N" n="0079a03"/>滅之義是信力。如是是信力。</p>
<lb ed="N" n="0079a04"/><p xml:id="pN44p0079a0401">如何是精進力？於掉擧不動故是精進力，依持俱生之法義是精進力，依永斷煩
<lb ed="N" n="0079a05"/>惱義是精進力，依通達初淨之義是精進力，依心之攝持之義是精進力，依心之淸淨
<lb ed="N" n="0079a06"/>義是精進力，依殊勝證得義是精進力，依上通達之義是精進力，依〔四〕諦現觀之
<lb ed="N" n="0079a07"/>義是精進力，依令住於滅之義是精進力。如是是精進力。</p>
<lb ed="N" n="0079a08"/><p xml:id="pN44p0079a0801"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.169"/>如何是念力？於放逸不動故是念力，依持俱生法之義是念力……乃至……依令
<lb ed="N" n="0079a09"/>住於滅之義是念力。如是是念力。</p>
<lb ed="N" n="0079a10"/><p xml:id="pN44p0079a1001">如何是定力？於掉擧不動故是定力，依持俱生法之義是念力……乃至……依令
<lb ed="N" n="0079a11"/>住於滅之義是定力。如是是定力。</p>
<lb ed="N" n="0079a12"/><p xml:id="pN44p0079a1201">如何是慧力？於無明不動故是慧力，依持俱生法之義是慧力……乃至……依令
<lb ed="N" n="0079a13"/>住於滅之義是慧力。如是是慧力。</p>
<lb ed="N" n="0079a14"/><p xml:id="pN44p0079a1401">三</p><p xml:id="pN44p0079a1402" cb:place="inline">如何是慚力？依出離而慚欲欲故是慚力，依無瞋而慚瞋故是慚力，依光明想而
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0080a" n="0080a"/>
<lb ed="N" n="0080a01"/>慚惛眠故是慚力，依無散亂而慚掉擧故是慚力，依法決定而慚疑故是慚力，依智而
<lb ed="N" n="0080a02"/>慚無明故是慚力，依勝喜而慚不欣喜故是慚力，依初靜慮慚〔五〕蓋故是慚力……
<lb ed="N" n="0080a03"/>乃至……依阿羅漢道而慚一切煩惱故是慚力。如是是慚力。</p>
<lb ed="N" n="0080a04"/><p xml:id="pN44p0080a0401">如何是愧力？依出離而愧欲欲故是愧力，依無瞋而愧瞋故是愧力，依光明想而
<lb ed="N" n="0080a05"/>愧惛眠故是愧力，依無散亂而愧掉擧故是愧力，依法決定而愧疑故是愧力，依智而
<lb ed="N" n="0080a06"/>愧無明故是愧力，依勝喜而愧不欣喜故是愧力，依靜慮而愧〔五〕蓋故是愧力……
<lb ed="N" n="0080a07"/>乃至……依阿羅漢道而愧一切煩惱故是愧力。如是是愧力。</p>
<lb ed="N" n="0080a08"/><p xml:id="pN44p0080a0801">如何是擇力？依出離而簡擇欲欲故是擇力，依無瞋而簡擇瞋故是擇力，依光明
<lb ed="N" n="0080a09"/>想而簡擇惛眠故是擇力，依無散亂而簡擇掉擧故是擇力，依法決定而簡擇疑故是擇
<lb ed="N" n="0080a10"/>力，依智而簡擇無明故是擇力，依勝喜而簡擇不欣喜故是擇力，依初靜慮而簡擇〔五〕
<lb ed="N" n="0080a11"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.170"/>蓋故是擇力……乃至……依阿羅漢道而簡擇一切煩惱故是擇力。如是是擇力。</p>
<lb ed="N" n="0080a12"/><p xml:id="pN44p0080a1201">四</p><p xml:id="pN44p0080a1202" cb:place="inline">如何是修習力？斷欲欲修習出離故是修習力，斷瞋修習無瞋故是修習力，斷惛
<lb ed="N" n="0080a13"/>眠修習光明想故是修習力，斷掉擧修習無散亂故是修習力，斷疑修習法決定故是修
<lb ed="N" n="0080a14"/>習力，斷無明修習智故是修習力，斷不欣喜修習勝喜故是修習力，斷〔五〕蓋修習
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0081a" n="0081a"/>
<lb ed="N" n="0081a01"/>初靜慮故是修習力……乃至……斷一切煩惱修習阿羅漢道故是修習力。如是是修習
<lb ed="N" n="0081a02"/>力<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081002" n="0081002"/>。</p>
<lb ed="N" n="0081a03"/><p xml:id="pN44p0081a0301">如何是無呵責力？若已斷欲欲於出離必無呵責故是無呵責力，若已斷瞋於無瞋
<lb ed="N" n="0081a04"/>必無呵責故是無呵責力，若已斷惛眠於光明想必無呵責故是無呵責力，若已斷掉擧
<lb ed="N" n="0081a05"/>於無散亂必無呵責故是無呵責力，若已斷疑於法決定必無呵責故是無呵責力，若已
<lb ed="N" n="0081a06"/>斷無明於智必無呵責故是無呵責力，若已斷不欣喜於勝喜必無呵責故是無呵責力，
<lb ed="N" n="0081a07"/>若已斷〔五〕蓋於初靜慮必無呵責故是無呵責力……乃至……若已斷一切煩惱於阿
<lb ed="N" n="0081a08"/>羅漢道必無呵責故是無呵責力。如是是無呵責力。</p>
<lb ed="N" n="0081a09"/><p xml:id="pN44p0081a0901">如何是攝力？依出離之力斷欲欲以攝心故是攝力，依無瞋之力以斷瞋而攝心故
<lb ed="N" n="0081a10"/>是攝力……乃至……依阿羅漢道之力以斷一切煩惱而攝心故是攝力。如是是攝力。</p>
<lb ed="N" n="0081a11"/><p xml:id="pN44p0081a1101"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.171"/>五</p><p xml:id="pN44p0081a1102" cb:place="inline">如何是忍力？若已斷欲欲出離是忍故是忍力，若已斷瞋無瞋是忍故是忍力，若
<lb ed="N" n="0081a12"/>已斷惛眠光明想是忍故是忍力，若已斷掉擧無散亂是忍故是忍力，若已斷疑法決定
<lb ed="N" n="0081a13"/>是忍故是忍力，若已斷不欣喜勝喜是忍故是忍力，若已斷〔五〕蓋初靜慮是忍故是
<lb ed="N" n="0081a14"/>忍力。……乃至……若已斷一切煩惱阿羅漢道是忍故是忍力。如是是忍力。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0082a" n="0082a"/>
<lb ed="N" n="0082a01"/><p xml:id="pN44p0082a0101">如何是施設力？依出離之力斷欲欲施設心故是施設力，依無瞋之力斷瞋施設心
<lb ed="N" n="0082a02"/>故是施設力，依光明想之力斷惛眠施設心故是施設力……乃至……依阿羅漢道之力
<lb ed="N" n="0082a03"/>斷一切煩惱施設心故是施設力。如是是施設力。</p>
<lb ed="N" n="0082a04"/><p xml:id="pN44p0082a0401">如何是審慮力？依出離之力斷欲欲令心審慮故是審慮力，依無瞋之力斷瞋令心
<lb ed="N" n="0082a05"/>審慮故是審慮力。依光明想之力斷惛眠令心審慮故是審慮力……乃至……依阿羅漢
<lb ed="N" n="0082a06"/>道之力斷一切煩惱令心審慮故是審慮力。如是是審慮力。</p>
<lb ed="N" n="0082a07"/><p xml:id="pN44p0082a0701">如何是自在力？依出離之力斷欲欲制心故是自在力，依無瞋之力斷瞋制心故是
<lb ed="N" n="0082a08"/>自在力，依光明想之力斷惛眠制心故是自在力……乃至……依阿羅漢道斷一切煩惱
<lb ed="N" n="0082a09"/>制心故是自在力。如是是自在力。</p>
<lb ed="N" n="0082a10"/><p xml:id="pN44p0082a1001"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.172"/>如何是攝持力？依出離之力斷欲欲攝持心故是攝持力，依無瞋之力斷瞋攝持心
<lb ed="N" n="0082a11"/>故是攝持力，依光明想之力斷惛眠攝持心故是攝持力……乃至……依阿羅漢道之力
<lb ed="N" n="0082a12"/>斷一切煩惱攝持心故是攝持力。如是是攝持力。</p>
<lb ed="N" n="0082a13"/><p xml:id="pN44p0082a1301">六</p><p xml:id="pN44p0082a1302" cb:place="inline">如何是寂止力？依出離之力心一境性無散亂是寂止力，依無瞋之力心一境性無
<lb ed="N" n="0082a14"/>散亂是寂止力，依光明想之力心一境性無散亂是寂止力……乃至……依入息之力觀
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0083a" n="0083a"/>
<lb ed="N" n="0083a01"/>定棄心一境性無散亂是寂止力，依出息之力觀定棄心一境性無散亂是寂止力。</p>
<lb ed="N" n="0083a02"/><p xml:id="pN44p0083a0201">寂止力者，是依何義是寂止力？</p>
<lb ed="N" n="0083a03"/><p xml:id="pN44p0083a0301">依初靜慮於〔五〕蓋不動故是寂止力，依第二靜慮於尋伺不動故是寂止力，依
<lb ed="N" n="0083a04"/>第三靜慮於喜不動故是寂止力，依第四靜慮於樂苦不動故是寂止力，依虛空無邊處
<lb ed="N" n="0083a05"/>定於色想、瞋想、種種想不動故是寂止力，依識無邊處定於虛空無邊處想不動故是
<lb ed="N" n="0083a06"/>寂止力，依無所有處定於識無邊處想不動故是寂止力，依非想非非想處定於無所有
<lb ed="N" n="0083a07"/>處定不動故是寂止力，於掉擧與掉擧俱行之諸煩惱與諸蘊不動、不震、不涌故是寂
<lb ed="N" n="0083a08"/>止力。如是是寂止力。</p>
<lb ed="N" n="0083a09"/><p xml:id="pN44p0083a0901">七</p><p xml:id="pN44p0083a0902" cb:place="inline">如何是正觀力？無常觀是正觀力，苦觀是正觀力……乃至……定棄觀是正觀
<lb ed="N" n="0083a10"/>力。色之無常觀是正觀力，色之苦觀是正觀力……乃至……色之定棄觀是正觀力。
<lb ed="N" n="0083a11"/>受之……乃至……想之〔……〕行之〔……〕識之〔……〕眼之……乃至……老死
<lb ed="N" n="0083a12"/>之無常觀是正觀力，老死之苦觀是正觀力……乃至……老死之定棄觀是正觀力。</p>
<lb ed="N" n="0083a13"/><p xml:id="pN44p0083a1301">正觀力者，是依何義而爲正觀力。</p>
<lb ed="N" n="0083a14"/><p xml:id="pN44p0083a1401">依無常觀於常想不動故是正觀力，依苦觀於樂想不動故是正觀力，依無我觀於
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0084a" n="0084a"/>
<lb ed="N" n="0084a01"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.173"/>我想不動故是正觀力，依厭惡觀於歡喜不動故是正觀力，依離貪觀於貪不動故是正
<lb ed="N" n="0084a02"/>觀力，依滅盡觀於集不動故是正觀力，依定棄觀於執取不動故是正觀力，於無明與
<lb ed="N" n="0084a03"/>無明俱行之諸煩惱與諸蘊不動、不震、不涌故是正觀力。如是是正觀力。</p>
<lb ed="N" n="0084a04"/><p xml:id="pN44p0084a0401">八</p><p xml:id="pN44p0084a0402" cb:place="inline">如何是十有學力、十無學力？</p>
<lb ed="N" n="0084a05"/><p xml:id="pN44p0084a0501">學正見是有學力，於此學已是無學力，學正思惟是有學力，於此學已是無學力，
<lb ed="N" n="0084a06"/>正語……乃至……正業〔……〕正命〔……〕正精進〔……〕正念〔……〕正定〔……〕
<lb ed="N" n="0084a07"/>正智……乃至……學正解脫是有學力，於此已學是無學力。如是爲十有學力、十無
<lb ed="N" n="0084a08"/>學力。</p>
<lb ed="N" n="0084a09"/><p xml:id="pN44p0084a0901">九</p><p xml:id="pN44p0084a0902" cb:place="inline">如何是十漏盡力？</p>
<lb ed="N" n="0084a10"/><p xml:id="pN44p0084a1001">於此處漏盡比丘由無常而爲如實正知善見一切諸行。漏盡比丘之由無常而如實
<lb ed="N" n="0084a11"/>正知善見一切諸行者，此是漏盡比丘之力，因此之力漏盡比丘認諸漏之盡，「我之諸
<lb ed="N" n="0084a12"/>漏已盡。」</p>
<lb ed="N" n="0084a13"/><p xml:id="pN44p0084a1301">復次，漏盡比丘如實正知善見諸欲如火炕。漏盡比丘之如實正知善見諸欲如火
<lb ed="N" n="0084a14"/>炕者，此是漏盡比丘之力，因此之力漏盡比丘認諸漏之盡，「我之諸漏已盡。」</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0085a" n="0085a"/>
<lb ed="N" n="0085a01"/><p xml:id="pN44p0085a0101">復次，漏盡比丘之心隨順<anchor xml:id="nkr_note_orig_0085003" n="0085003"/>於離、趣向<anchor xml:id="nkr_note_orig_0085004" n="0085004"/>於離、臨入<anchor xml:id="nkr_note_orig_0085005" n="0085005"/>於離、住於離、欣求出
<lb ed="N" n="0085a02"/>離，由一切漏住之諸法而離。漏盡比丘之心隨順於離、趣向於離、臨入於離、住於
<lb ed="N" n="0085a03"/>離、欣求出離，由一切漏住之諸法而離者，此是漏盡比丘之力，因此之力漏盡比丘
<lb ed="N" n="0085a04"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.174"/>認諸漏之盡，「我之諸漏已盡。」</p>
<lb ed="N" n="0085a05"/><p xml:id="pN44p0085a0501">復次，漏盡比丘修習善修習四念住。漏盡比丘令修習善修習四念住者，此是漏
<lb ed="N" n="0085a06"/>盡比丘之力，因此之力漏盡比丘認諸漏之盡，「我之諸漏已盡。」</p>
<lb ed="N" n="0085a07"/><p xml:id="pN44p0085a0701">復次，漏盡比丘修習善修習四正勤……乃至……修習善修習四神足〔……〕修
<lb ed="N" n="0085a08"/>習善修習五根〔……〕修習善修習五力〔……〕修習善修習七覺支……乃至……修
<lb ed="N" n="0085a09"/>習善修習八聖道支，漏盡比丘修習善修習八聖道支此是漏盡比丘之力，因此之力漏
<lb ed="N" n="0085a10"/>盡比丘認諸漏之盡，「我之諸漏已盡。」</p>
<lb ed="N" n="0085a11"/><p xml:id="pN44p0085a1101">如是是十漏盡力。</p>
<lb ed="N" n="0085a12"/><p xml:id="pN44p0085a1201">一〇</p><p xml:id="pN44p0085a1203" cb:place="inline">如何是十神通力？</p>
<lb ed="N" n="0085a13"/><p xml:id="pN44p0085a1301">依神通之義攝持神通、神變神通、意所成神通、智徧滿神通、定徧滿神通、聖
<lb ed="N" n="0085a14"/>神通、業異熟生神通、有福神通、明所成<anchor xml:id="nkr_note_orig_0085006" n="0085006"/>神通，〔及〕隨處之正加行緣神通之義是
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0086a" n="0086a"/>
<lb ed="N" n="0086a01"/>神通。如是是十神通力。</p>
<lb ed="N" n="0086a02"/><p xml:id="pN44p0086a0201">一一</p><p xml:id="pN44p0086a0203" cb:place="inline">如何是十如來力？</p>
<lb ed="N" n="0086a03"/><p xml:id="pN44p0086a0301">於此處如來如實了知處依處，以非處依非處。如來如實了知以處依處，以非處
<lb ed="N" n="0086a04"/>依非處者，此是如來之如來力，由此之力如來實認勝羣處<anchor xml:id="nkr_note_orig_0086007" n="0086007"/>，於衆會作獅子吼轉梵
<lb ed="N" n="0086a05"/>輪。</p>
<lb ed="N" n="0086a06"/><p xml:id="pN44p0086a0601"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.175"/>復次，如來如實了知過去、未來、現在、業、受、處、因、異熟。如來如實了
<lb ed="N" n="0086a07"/>知過去、未來、現在、業、受、處、因、異熟者，此是如來之如來力，因此之力如
<lb ed="N" n="0086a08"/>來實認勝羣處，於衆會作獅子吼轉梵輪。</p>
<lb ed="N" n="0086a09"/><p xml:id="pN44p0086a0901">復次，如來如實了知徧行趣。如來如實了知徧行趣者，此爲如來之如來力，因
<lb ed="N" n="0086a10"/>此之力如來實認勝羣處，於衆會作獅子吼轉梵輪。</p>
<lb ed="N" n="0086a11"/><p xml:id="pN44p0086a1101">復次，如來如實了知非一界種種界世間。如來如實了知非一界種種界世間者，
<lb ed="N" n="0086a12"/>此是如來之如來力……乃至……轉梵輪。</p>
<lb ed="N" n="0086a13"/><p xml:id="pN44p0086a1301">復次，如來如實了知有情之種種勝解。如來如實了知有情之種種勝解者，此是
<lb ed="N" n="0086a14"/>如來之……乃至……轉梵輪。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0087a" n="0087a"/>
<lb ed="N" n="0087a01"/><p xml:id="pN44p0087a0101">復次，如來如實了知他有情、他人之根上下。如來如實了知他有情、他人之根
<lb ed="N" n="0087a02"/>上下者，此是如來之……乃至……轉梵輪。</p>
<lb ed="N" n="0087a03"/><p xml:id="pN44p0087a0301">復次，如來如實了知靜慮解脫三摩地三摩鉢底之雜染、淸淨、出離。如來如實
<lb ed="N" n="0087a04"/>了知靜慮解脫三摩地三摩鉢底之雜染、淸淨、出離者，此是如來之……乃至……轉
<lb ed="N" n="0087a05"/>梵輪。</p>
<lb ed="N" n="0087a06"/><p xml:id="pN44p0087a0601">復次，如來隨念非一之宿住，謂一生、二生……乃至……具狀貌、處所而隨念
<lb ed="N" n="0087a07"/>非一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0087008" n="0087008"/>之宿住。如來隨念非一之宿住，謂一生、二生……乃至……此是如來之……
<lb ed="N" n="0087a08"/>乃至……轉梵輪。</p>
<lb ed="N" n="0087a09"/><p xml:id="pN44p0087a0901"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.176"/>復次，如來以淸淨超人之天眼，見諸有情之死生。如來以淸淨超人之天眼……
<lb ed="N" n="0087a10"/>乃至……此是如來之……乃至……轉梵輪。</p>
<lb ed="N" n="0087a11"/><p xml:id="pN44p0087a1101">復次，如來於現法、自證知、現證具足諸漏盡無漏之心解脫、慧解脫而住。如
<lb ed="N" n="0087a12"/>來於現法、自證知、現證具足諸漏盡無漏之心解脫、慧解脫而住者，此是如來之如
<lb ed="N" n="0087a13"/>來力，因此之力如來實認勝羣處，於衆會作獅子吼轉梵輪。</p>
<lb ed="N" n="0087a14"/><p xml:id="pN44p0087a1401">如是是十如來力。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0088a" n="0088a"/>
<lb ed="N" n="0088a01"/><p xml:id="pN44p0088a0101">一二</p><p xml:id="pN44p0088a0103" cb:place="inline">依何義爲信力？依何義爲精進力？依何義爲念力？依何義爲定力？依何義爲
<lb ed="N" n="0088a02"/>慧力？依何義爲慚力？依何義爲愧力？依何義爲擇力？〔……〕依何義爲如來力？</p>
<lb ed="N" n="0088a03"/><p xml:id="pN44p0088a0301">於不信依不動之義是信力。於懈怠依不動之義是精進力。於放逸依不動之義是
<lb ed="N" n="0088a04"/>念力。於掉擧依不動之義是定力。於無明依不動之義是慧力。慚惡不善法故是慚力。
<lb ed="N" n="0088a05"/>愧惡不善法故是愧力，依智而簡擇煩惱故是擇力。於此處所生諸法爲一味故是修習
<lb ed="N" n="0088a06"/>力。於此處必無呵責故是無呵責力。依此而攝心故是攝力。此彼之忍故是忍力。依
<lb ed="N" n="0088a07"/>此而施設心故是施設力。依此心而令審慮故是審慮力。依此制心故是自在力。依此
<lb ed="N" n="0088a08"/>攝持心故是攝持力。依此心一境故是寂止力。於此處隨觀生諸法故是正觀力。於此
<lb ed="N" n="0088a09"/>而學習故是有學力。於此已學故是無學力。依此而斷諸漏故是漏盡力。於此有神通
<lb ed="N" n="0088a10"/>故是神通力。依無可量之義是如來力。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0088a11"/>
<lb ed="N" n="0088a12"/>
<lb ed="N" n="0088a13"/>
<lb ed="N" n="0088a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0089a" n="0089a"/>
<lb ed="N" n="0089a01"/>
<lb ed="N" n="0089a02"/>
<lb ed="N" n="0089a03"/>
<lb ed="N" n="0089a04"/>
<lb ed="N" n="0089a05"/>
<lb ed="N" n="0089a06"/>
<lb ed="N" n="0089a07"/>
<lb ed="N" n="0089a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">俱存品第十　空論</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Paṭis.2.177"/>俱存品第十　空論</head>
<lb ed="N" n="0089a09"/><p xml:id="pN44p0089a0901">一</p><p xml:id="pN44p0089a0902" cb:place="inline">如是我聞。一時，世尊在<name role="" type="person">舍衛國</name>祗樹林<name role="" type="person">給孤獨園</name>。爾時，具壽慶喜詣世尊之前，
<lb ed="N" n="0089a10"/>詣已，敬禮世尊坐於一面。坐於一面時，慶喜白世尊曰：「世尊！有言『世間是空，
<lb ed="N" n="0089a11"/>世間是空』。世尊！如何言『世間是空』耶？」</p>
<lb ed="N" n="0089a12"/><p xml:id="pN44p0089a1201">慶喜！我、我所是空故，言「世間是空」。慶喜！我、我所是空者何耶？慶喜！
<lb ed="N" n="0089a13"/>於眼我、我所亦是空，於色我、我所亦是空，於眼識我、我所亦是空，於眼觸我、
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0090a" n="0090a"/>
<lb ed="N" n="0090a01"/>我所亦是空，眼觸所緣而生所受之樂、苦、不苦不樂，我、我所亦是空。耳……〔乃
<lb ed="N" n="0090a02"/>至〕……聲……〔乃至〕……鼻……〔乃至〕……香……〔乃至〕……舌……〔乃
<lb ed="N" n="0090a03"/>至〕……味……〔乃至〕……身……〔乃至〕……所觸……〔乃至〕……於諸法，
<lb ed="N" n="0090a04"/>我、我所亦空，於意我、我所亦空，於意識我、我所亦是空。於意觸我、我所亦空，
<lb ed="N" n="0090a05"/>意觸所緣而生所受之樂、苦、不苦不樂，我、我所亦是空。慶喜！我、我所是空，
<lb ed="N" n="0090a06"/>故言「世間是空。」</p>
<lb ed="N" n="0090a07"/><p xml:id="pN44p0090a0701"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.178"/>二</p><p xml:id="pN44p0090a0702" cb:place="inline">空空、行空、壞空、最上空、相空、消除空、定空、斷空、止滅空、出離空、
<lb ed="N" n="0090a08"/>內空、外空、俱空、同分空、異分空、尋求空、攝受空、獲得空、通達空、一性空、
<lb ed="N" n="0090a09"/>異性空、忍空、攝持空、深解空及正知者之流轉永盡一切空性中之勝義空。</p>
<lb ed="N" n="0090a10"/><p xml:id="pN44p0090a1001">三</p><p xml:id="pN44p0090a1002" cb:place="inline">如何是空空？</p>
<lb ed="N" n="0090a11"/><p xml:id="pN44p0090a1101">於眼我、我所、常、堅固、恒、不易法是空，於耳……〔乃至〕……於鼻〔……〕
<lb ed="N" n="0090a12"/>於舌〔……〕於身〔……〕於意我、我所、常、堅固、恒、不易法亦是空。如是是
<lb ed="N" n="0090a13"/>爲空空。</p>
<lb ed="N" n="0090a14"/><p xml:id="pN44p0090a1401">四</p><p xml:id="pN44p0090a1402" cb:place="inline">如何是行空？</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0091a" n="0091a"/>
<lb ed="N" n="0091a01"/><p xml:id="pN44p0091a0101">於行有三，是福行、非福行、不動行。於福行非福行、不動行是空，於非福行
<lb ed="N" n="0091a02"/>福行、不動行是空，於不動行福行、非福行是空。此是三行。</p>
<lb ed="N" n="0091a03"/><p xml:id="pN44p0091a0301">於其他有三行，是身行、語行、心行。於身行語行、心行是空，於語行身行、
<lb ed="N" n="0091a04"/>心行是空，於心行身行、語行是空。此是三行。</p>
<lb ed="N" n="0091a05"/><p xml:id="pN44p0091a0501">於其他有三行，是過去行、未來行、現在行。於過去行未來行、現在行是空，
<lb ed="N" n="0091a06"/>於未來行過去行、現在行是空，於現在行過去行、未來行是空。此是三行。如是是
<lb ed="N" n="0091a07"/>行空。</p>
<lb ed="N" n="0091a08"/><p xml:id="pN44p0091a0801">五</p><p xml:id="pN44p0091a0802" cb:place="inline">如何是壞空？</p>
<lb ed="N" n="0091a09"/><p xml:id="pN44p0091a0901">於所生之色自性是空，已滅之色是已壞而空。於所生之受自性是空，已滅之受
<lb ed="N" n="0091a10"/>是已壞而空，所生之想<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091001" n="0091001"/>〔……〕所生之行〔……〕所生之識〔……〕所生之眼……
<lb ed="N" n="0091a11"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.179"/>〔乃至〕……於所生之有自性是空，已滅之有是已壞而空。此是壞空。</p>
<lb ed="N" n="0091a12"/><p xml:id="pN44p0091a1201">六</p><p xml:id="pN44p0091a1202" cb:place="inline">如何最上空？</p>
<lb ed="N" n="0091a13"/><p xml:id="pN44p0091a1301">此句是最上，此句是最勝，此句是殊勝，謂一切行之寂止，一切取之定棄，渴
<lb ed="N" n="0091a14"/>愛之滅盡、離欲、滅、涅槃。此是最上空。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0092a" n="0092a"/>
<lb ed="N" n="0092a01"/><p xml:id="pN44p0092a0101">七</p><p xml:id="pN44p0092a0102" cb:place="inline">如何是相空？</p>
<lb ed="N" n="0092a02"/><p xml:id="pN44p0092a0201">於相有二，是愚相與賢相。於愚相賢相是空，於賢相愚相是空。於相有三，生
<lb ed="N" n="0092a03"/>相、滅相、住異相。於生相滅相、住異相是空，於滅相生相、住異相是空，於住異
<lb ed="N" n="0092a04"/>相生相、滅相是空。於色之生相滅相、住異相是空，於色之滅相生相、住異相是空，
<lb ed="N" n="0092a05"/>於色之住異相生相、滅相是空。於受之〔……〕想之〔……〕行之〔……〕識之〔……〕
<lb ed="N" n="0092a06"/>眼之〔……〕乃至……於老死之生相滅相、住異相是空，於老死之滅相生相、住異
<lb ed="N" n="0092a07"/>相是空，於老死之住異相生相、滅相是空。此是相空。</p>
<lb ed="N" n="0092a08"/><p xml:id="pN44p0092a0801">八</p><p xml:id="pN44p0092a0802" cb:place="inline">如何是消除空？</p>
<lb ed="N" n="0092a09"/><p xml:id="pN44p0092a0901">依出離而欲欲被消除是空，依無瞋而瞋被消除是空，依光明想而惛眠被消除是
<lb ed="N" n="0092a10"/>空，依無散亂而掉擧被消除是空，依法決定而疑被消除是空，依智而無明被消除是
<lb ed="N" n="0092a11"/>空，依勝喜而不欣喜被消除是空，依初靜慮而〔五〕蓋被消除是空……乃至……依
<lb ed="N" n="0092a12"/>阿羅漢道而一切煩惱被消除是空。此是消除空。</p>
<lb ed="N" n="0092a13"/><p xml:id="pN44p0092a1301"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.180"/>九</p><p xml:id="pN44p0092a1302" cb:place="inline">如何是定空？</p>
<lb ed="N" n="0092a14"/><p xml:id="pN44p0092a1401">依出離而欲欲是定空，依無瞋而瞋是定空，依光明想而惛眠是定空，依無散亂
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0093a" n="0093a"/>
<lb ed="N" n="0093a01"/>而掉擧空定，依法決定而疑是空定，依智而無明定空，依勝喜而不欣喜是定空，依
<lb ed="N" n="0093a02"/>初靜慮而〔五〕蓋是定空，……乃至……依退轉觀而合現貪是定空。此是定空。</p>
<lb ed="N" n="0093a03"/><p xml:id="pN44p0093a0301">一〇</p><p xml:id="pN44p0093a0303" cb:place="inline">如何是斷空？</p>
<lb ed="N" n="0093a04"/><p xml:id="pN44p0093a0401">依出離而欲欲令斷是空，依無瞋而瞋令斷是空，依光明想而惛眠令斷是空，依
<lb ed="N" n="0093a05"/>無散亂而掉擧令斷是空，依法決定而疑令斷是空，依智而無明令斷是空，依勝喜而
<lb ed="N" n="0093a06"/>不欣喜令斷是空，依初靜慮而五蓋令斷是空……乃至……依阿羅漢道而一切煩惱令
<lb ed="N" n="0093a07"/>斷是空。此是斷空。</p>
<lb ed="N" n="0093a08"/><p xml:id="pN44p0093a0801">一一</p><p xml:id="pN44p0093a0803" cb:place="inline">如何是止滅空？</p>
<lb ed="N" n="0093a09"/><p xml:id="pN44p0093a0901">依出離而欲欲止滅是空，依無瞋而瞋止滅是空，依光明想而惛眠止滅是空，依
<lb ed="N" n="0093a10"/>無散亂而掉擧止滅是空，依法決定而疑止滅是空，依智而無明止滅是空，依勝喜而
<lb ed="N" n="0093a11"/>不欣喜止滅是空，依初靜慮而〔五〕蓋止滅是空，……乃至……依阿羅漢道而一切
<lb ed="N" n="0093a12"/>煩惱止滅是空。此是止滅空。</p>
<lb ed="N" n="0093a13"/><p xml:id="pN44p0093a1301">一二</p><p xml:id="pN44p0093a1303" cb:place="inline">如何出離空？</p>
<lb ed="N" n="0093a14"/><p xml:id="pN44p0093a1401">依出離而欲欲出離是空，依無瞋而瞋出離是空，依光明想而惛眠出離是空，依
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0094a" n="0094a"/>
<lb ed="N" n="0094a01"/>無散亂而掉擧出離是空，依法決定而疑出離是空，依智而無明出離是空，依勝喜而
<lb ed="N" n="0094a02"/>不欣喜出離是空，依初靜慮而〔五〕蓋出離是空……乃至……依阿羅漢道而一切煩
<lb ed="N" n="0094a03"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.181"/>惱出離是空。此是出離空。</p>
<lb ed="N" n="0094a04"/><p xml:id="pN44p0094a0401">一三</p><p xml:id="pN44p0094a0403" cb:place="inline">如何是內空？</p>
<lb ed="N" n="0094a05"/><p xml:id="pN44p0094a0501">於內之眼我、我所、常、堅固、恒、不易法是空，於內之耳……乃至……內之
<lb ed="N" n="0094a06"/>鼻〔……〕內之舌〔……〕內之身〔……〕內之意我、我所、常、堅固、恒、不易
<lb ed="N" n="0094a07"/>法亦是空。此是內空。</p>
<lb ed="N" n="0094a08"/><p xml:id="pN44p0094a0801">一四</p><p xml:id="pN44p0094a0803" cb:place="inline">如何是外空？</p>
<lb ed="N" n="0094a09"/><p xml:id="pN44p0094a0901">於外之色……乃至……於外之法我、我所、常、堅固、恒、不易法亦是空。此
<lb ed="N" n="0094a10"/>是外空。</p>
<lb ed="N" n="0094a11"/><p xml:id="pN44p0094a1101">一五</p><p xml:id="pN44p0094a1103" cb:place="inline">如何是俱空？</p>
<lb ed="N" n="0094a12"/><p xml:id="pN44p0094a1201">於內之眼、外之色我、我所、常、堅固、恒、不易法是俱空。於內之耳、外之
<lb ed="N" n="0094a13"/>聲……乃至……內之鼻、外之香、〔……〕內之舌、外之味〔……〕內之身、外之所
<lb ed="N" n="0094a14"/>觸〔……〕內之意、外之法我、我所、常、堅固、恒、不易法亦是俱空。此是俱空。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0095a" n="0095a"/>
<lb ed="N" n="0095a01"/><p xml:id="pN44p0095a0101">一六</p><p xml:id="pN44p0095a0103" cb:place="inline">如何是同分空？</p>
<lb ed="N" n="0095a02"/><p xml:id="pN44p0095a0201">六內處是同分空，六外處是同分空，六識身是同分空，六觸身是同分空，六受
<lb ed="N" n="0095a03"/>身是同分空，六想身是同分空，六心身是同分空。此是同分空。</p>
<lb ed="N" n="0095a04"/><p xml:id="pN44p0095a0401">一七</p><p xml:id="pN44p0095a0403" cb:place="inline">如何是異分空？</p>
<lb ed="N" n="0095a05"/><p xml:id="pN44p0095a0501">於六內處而六外處是異分空，於六外處而六識身是異分空，於六識身而六觸身
<lb ed="N" n="0095a06"/>是異分空。於六觸身而六受身是異分空，於六受身而六想身是異分空，於六想身而
<lb ed="N" n="0095a07"/><ref cRef="PTS.Paṭis.2.182"/>六心身是異分空。此是異分空。</p>
<lb ed="N" n="0095a08"/><p xml:id="pN44p0095a0801">一八</p><p xml:id="pN44p0095a0803" cb:place="inline">如何是尋求空？</p>
<lb ed="N" n="0095a09"/><p xml:id="pN44p0095a0901">於尋求出離而欲欲是空，於尋求無瞋而瞋是空，於尋求光明想而惛眠是空，於
<lb ed="N" n="0095a10"/>尋求無散亂而掉擧是空，於尋求法決定而疑是空，於尋求智而無明是空，於尋求勝
<lb ed="N" n="0095a11"/>喜而不欣喜是空，於尋求初靜慮而〔五〕蓋是空……乃至……於尋求阿羅漢道而一
<lb ed="N" n="0095a12"/>切煩惱是空。此是尋求空。</p>
<lb ed="N" n="0095a13"/><p xml:id="pN44p0095a1301">一九</p><p xml:id="pN44p0095a1303" cb:place="inline">如何是攝受空？</p>
<lb ed="N" n="0095a14"/><p xml:id="pN44p0095a1401">於攝受出離而欲欲是空，於攝受無瞋而瞋是空，於攝受光明想而惛眠是空，於
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0096a" n="0096a"/>
<lb ed="N" n="0096a01"/>攝受無散亂而掉擧是空，於攝受法決定而疑是空，於攝受智而無明是空。於攝受勝
<lb ed="N" n="0096a02"/>解而不欣喜是空，於攝受初靜慮而〔五〕蓋是空……乃至……於攝受阿羅漢道而一
<lb ed="N" n="0096a03"/>切煩惱是空。此是攝受空。</p>
<lb ed="N" n="0096a04"/><p xml:id="pN44p0096a0401">二〇</p><p xml:id="pN44p0096a0403" cb:place="inline">如何是獲得空？</p>
<lb ed="N" n="0096a05"/><p xml:id="pN44p0096a0501">於獲得出離而欲欲是空，於獲得無瞋而瞋是空，於獲得光明想而惛眠是空，於
<lb ed="N" n="0096a06"/>獲得無散亂而掉擧是空，於獲得法決定而疑是空，於獲得智而無明是空，於獲得勝
<lb ed="N" n="0096a07"/>喜而不欣喜是空，於獲得初靜慮而〔五〕蓋是空……乃至……於獲得阿羅漢道而一
<lb ed="N" n="0096a08"/>切煩惱是空。此是獲得空。</p>
<lb ed="N" n="0096a09"/><p xml:id="pN44p0096a0901">二一</p><p xml:id="pN44p0096a0903" cb:place="inline">如何是通達空？</p>
<lb ed="N" n="0096a10"/><p xml:id="pN44p0096a1001">於通達出離而欲欲是空，於通達無瞋而瞋是空，於通達光明想而惛眠是空，於
<lb ed="N" n="0096a11"/>通達無散亂而掉擧是空，於通達法決定而疑是空，於通達智而無明是空，於通達勝
<lb ed="N" n="0096a12"/>喜而不欣喜是空，於通達初靜慮而〔五〕蓋是空……乃至……於通達阿羅道而一切
<lb ed="N" n="0096a13"/>煩惱是空。此是通達空。</p>
<lb ed="N" n="0096a14"/><p xml:id="pN44p0096a1401"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.183"/>二二</p><p xml:id="pN44p0096a1403" cb:place="inline">如何是一性空、異性空？</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0097a" n="0097a"/>
<lb ed="N" n="0097a01"/><p xml:id="pN44p0097a0101">欲欲是異性，出離是一性，若思出離一性者，欲欲是空。瞋是異性，無瞋是一
<lb ed="N" n="0097a02"/>性，若思無瞋一性者，瞋是空。惛眠異性，光明想一性，如思光明想一性則惛眠空。
<lb ed="N" n="0097a03"/>掉擧異性〔……乃至……〕疑是異性〔……乃至……〕無明是異性〔……乃至……〕
<lb ed="N" n="0097a04"/>不欣喜是異性〔……乃至……〕〔五〕蓋是異性，初靜慮是一性，若思初靜慮一性者，
<lb ed="N" n="0097a05"/>〔五〕蓋是空……乃至……一切煩惱是異性，阿羅漢道是一性，若思阿羅漢道一性
<lb ed="N" n="0097a06"/>者，一切煩惱是空。此是一性空、異性空。</p>
<lb ed="N" n="0097a07"/><p xml:id="pN44p0097a0701">二三</p><p xml:id="pN44p0097a0703" cb:place="inline">如何是忍空？</p>
<lb ed="N" n="0097a08"/><p xml:id="pN44p0097a0801">於出離忍而欲欲是空，於無瞋忍而瞋是空，於光明想忍而惛眠是空，於無散亂
<lb ed="N" n="0097a09"/>忍而掉擧是空，於法決定忍而疑是空，於智忍而無明是空，於勝喜忍而不欣喜是空，
<lb ed="N" n="0097a10"/>於初靜慮忍而〔五〕蓋是空……乃至……於阿羅漢道忍而一切煩惱是空。此是忍空。</p>
<lb ed="N" n="0097a11"/><p xml:id="pN44p0097a1101">二四</p><p xml:id="pN44p0097a1103" cb:place="inline">如何是攝持空？</p>
<lb ed="N" n="0097a12"/><p xml:id="pN44p0097a1201">於攝持出離而欲欲是空，於攝持無瞋而瞋是空，於攝持光明想而惛眠是空，於
<lb ed="N" n="0097a13"/>攝持無散亂而掉擧是空，於攝持法決定而疑是空，於攝持智而無明是空，於攝勝喜
<lb ed="N" n="0097a14"/>而不欣喜是空，於攝持初靜慮而〔五〕蓋是空……乃至……於攝持阿羅漢道而一切
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0098a" n="0098a"/>
<lb ed="N" n="0098a01"/>煩惱是空。如是是攝持空。</p>
<lb ed="N" n="0098a02"/><p xml:id="pN44p0098a0201">二五</p><p xml:id="pN44p0098a0203" cb:place="inline">如何是深解空？</p>
<lb ed="N" n="0098a03"/><p xml:id="pN44p0098a0301">於深解出離而欲欲是空，於深解無瞋而瞋是空，於深解光明想而惛眠是空，於
<lb ed="N" n="0098a04"/>深解無散亂而掉擧是空，於深解法決定而疑是空，於深解智而無明是空，於深解勝
<lb ed="N" n="0098a05"/>喜而不欣喜是空，於深解初靜慮而〔五〕蓋是空……乃至……於深解阿羅漢道而一
<lb ed="N" n="0098a06"/>切煩惱是空。如是是深解空。</p>
<lb ed="N" n="0098a07"/><p xml:id="pN44p0098a0701"><ref cRef="PTS.Paṭis.2.184"/>二六</p><p xml:id="pN44p0098a0703" cb:place="inline">正知者之流轉永盡一切空中之勝義空者爲如何耶？</p>
<lb ed="N" n="0098a08"/><p xml:id="pN44p0098a0801">於此處正知者依出離而永盡欲欲之流轉，依無瞋永盡瞋之流轉，依光明想而永
<lb ed="N" n="0098a09"/>盡惛眠之流轉，依無散亂而永盡掉擧之流轉，依法決定而永盡疑之流轉，依智而永
<lb ed="N" n="0098a10"/>盡無明之流轉，依勝喜而永盡不欣喜之流轉，依初靜慮而永盡〔五〕蓋之流轉……
<lb ed="N" n="0098a11"/>乃至……依阿羅漢道而永盡一切煩惱之流轉。</p>
<lb ed="N" n="0098a12"/><p xml:id="pN44p0098a1201">又正知者於無餘涅槃般涅槃而永盡此之眼流轉於他眼不生流轉，永盡此之耳流
<lb ed="N" n="0098a13"/>轉……乃至……鼻流轉〔……〕舌流轉〔……〕身流轉〔……〕意流轉，於他不生
<lb ed="N" n="0098a14"/>意流轉。如是乃正知者之流轉永盡是一切空中之勝義空。</p>
<pb ed="N" xml:id="N44.0019.0099a" n="0099a"/>
<lb ed="N" n="0099a01"/><p xml:id="pN44p0099a0101">此品之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099002" n="0099002"/>嗢柁南：</p>
<lb ed="N" n="0099a02"/><lg xml:id="lgN44p0099a0201"><l>俱存〔論〕與〔四〕諦〔論〕</l>
<lb ed="N" n="0099a03"/><l>慈〔論〕離欲〔論〕之五</l>
<lb ed="N" n="0099a04"/><l>無礙解〔論〕法輪〔論〕</l>
<lb ed="N" n="0099a05"/><l>出世間〔論〕與力〔論〕</l>
<lb ed="N" n="0099a06"/><l>空論最後而爲十</l></lg>
<lb ed="N" n="0099a07"/><p xml:id="pN44p0099a0701">此妙之第二部，是建立無等最妙之妙品。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0099a08"/>
<lb ed="N" n="0099a09"/>
<lb ed="N" n="0099a10"/>
<lb ed="N" n="0099a11"/>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0038a0801" to="#end0038a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">支</lem><rdg wit="#wit.orig">技</rdg></app>
<app from="#beg0060a0601" to="#end0060a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">塵</lem><rdg wit="#wit.orig">麈</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="nanchuan-notes">
<head>漢譯南傳大藏經 校注</head>
<p>
<note n="0001001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0001001">俱存論（yuganandha-kathā）「俱存」者，名爲寂止、正觀。此以下稱爲「俱存品」，只採用部分之名以爲品名。</note>
<note n="0001002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0001002">瞿私多園（Ghosītārāma）於 PTS. Dic 亦有 Ghositā。在暹羅本及底本皆有 sī。</note>
<note n="0001003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0001003">在底本有「阿羅漢得」（arahattapattiṁ）。</note>
<note n="0007004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0007004">雖言十六行相實則列擧十七。但見下文最後之三未詳說。</note>
<note n="0011005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0011005">雖言十六行相以上列擧之處成爲十四。</note>
<note n="0011006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0011006">傾心底本雖作 āpajjati 在隨暹羅本爲 āvajjati。</note>
<note n="0029001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0029001">無願之義云云 底本脫落此一句，依暹羅本補之。</note>
<note n="0030002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0030002">現前解<space quantity="1" unit="chars"/>底本暹羅本雖均作爲 abhiropana- 如其他之用例應改爲 abhiniropana-。</note>
<note n="0031003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0031003">退轉<space quantity="1" unit="chars"/>在底本雖有「識之義」依於暹羅本及其他用例改正之。</note>
<note n="0031004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0031004">地之義<space quantity="1" unit="chars"/>底本雖作「等之義」依其他之用例及暹羅本改正爲 bhummaṭṭha。</note>
<note n="0031005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0031005">善解脫<space quantity="1" unit="chars"/>在底本雖有「善淸淨」依暹羅本及其他之用例改正之。</note>
<note n="0031006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0031006">覺<space quantity="1" unit="chars"/>底本雖有 bhuñjana，依暹羅本及其他之用例應改正爲 bujjhana。以下倣此。</note>
<note n="0032007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0032007">足<space quantity="1" unit="chars"/>底本雖作 padaha 依暹羅本及其他之用例改正爲 pāda- 其次思惟之足亦同。</note>
<note n="0035008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0035008">住之次，底本有 vacanaṁ 異本有 cavanaṁ, caraṁ 等語以在文脈上應爲不須要故不譯。</note>
<note n="0036009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0036009">有量、徧纏底本雖作 pamāṇabandhā，依暹羅本改爲 pamāṇavantā。</note>
<note n="0041001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0041001">尊者 ariya 或被思考指爲阿利安族。非尊者準此可知。</note>
<note n="0041002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0041002">墮者（vinipātika）vinipāta 卽謂在地獄等之墮者。</note>
<note n="0042003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0042003">信根徧習在底本雖有 saddhindriyaṁ paribhāvitā，但隨暹羅本應讀爲 saddhindriyaparibhāvitā。以下倣此。</note>
<note n="0047004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0047004">此之省略文準第四項乃至第七項可知。</note>
<note n="0061001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0061001">以上已於「轉法輪經」。</note>
<note n="0064002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0064002">以上，已於別經。</note>
<note n="0065003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0065003">已於第二之別經。</note>
<note n="0069004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0069004">以上已列擧五。應「脫一切智智」。</note>
<note n="0077001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0077001">「吞」底本、暹羅本皆作 Paccāgamanti，改正爲 Paccācamanti。</note>
<note n="0078001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0078001">審慮力<space quantity="1" unit="chars"/>底本作 nijjhanti，應採用暹羅本之 nijjhatti。</note>
<note n="0081002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081002">此之一句底本脫落。</note>
<note n="0085003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0085003">隨順（ninna）Mvyut, 30, 3 及參照註記。</note>
<note n="0085004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0085004">趣向（poṇa）Mvyut, 30, 4 參照。</note>
<note n="0085005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0085005">臨入（pabbhāra）Mvyut, 30, 4 參照。</note>
<note n="0085006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0085006">明所成<space quantity="1" unit="chars"/>底本雖爲 vijāmayā，乃爲 vijjāmayā 之誤植。</note>
<note n="0086007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0086007">勝羣處（āsabhaṁ ṭhanaṁ），Mvyut, 245, 716 參照。</note>
<note n="0087008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0087008">非一<space quantity="1" unit="chars"/>底本之 anekavidita 乃爲 anekavihita 之誤植。</note>
<note n="0091001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0091001">底本脫「想」。</note>
<note n="0099002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0099002">底本 udāna 爲 uddāna 之誤。</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0038a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0038a0801">支【CB】，技【南傳】</note>
<note n="0060a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060a0601">塵【CB】，麈【南傳】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>